Góra Okopy w Ojcowskim Parku Narodowym

Szlak przez Górę Okopy prowadzi tuż nad urwiskami wapiennych skał, zabezpieczonymi linowymi barierkami, a z jednej z nich otwiera się widok na Dolinę Prądnika. Na zalesionym szczycie kryją się wały grodu, który średniowieczne źródła wiążą z księciem Konradem Mazowieckim, a w skałach poniżej – jaskinia z 12 prehistorycznymi paleniskami. To jedna z najciekawszych krótkich tras Ojcowskiego Parku Narodowego, prowadząca obok słynnej Jaskini Ciemnej.

Historia: gród Wisegrod i kryjówka króla

Grodzisko rozpoznał i opisał archeolog Stanisław Jan Czarnowski w 1898 roku, a ponowne badania prowadził Andrzej Żaki w 1970 roku. Od północy, zachodu i południa obronę zapewniały gródowi naturalne, urwiste skały, a od strony płaskiej wierzchowiny Smardzowic usypano dwa równoległe wały ziemne. W źródłach pojawia się jako castrum Wisegrod, wzniesione w 1231 roku przez Konrada Mazowieckiego. Archeolodzy nie znaleźli resztek zabudowy, ale wydobyli ok. 1800 fragmentów naczyń, które wskazują, że miejsce zasiedlano trzy lub cztery razy – najwięcej z wczesnego średniowiecza, część z XIV wieku.

Wiadomo, że w okolicach Ojcowa ukrywał się przed wojskami czeskiego króla Wacława II Władysław Łokietek. Legenda wskazuje Jaskinię Łokietka, ale Andrzej Żaki przypuszczał, że schronieniem mógł być właśnie gród na Okopach i pobliska jaskinia.

Co zobaczyć

• Wały grodziska – porośnięte lasem, przy reliktach stoi tablica informacyjna.
• Punkt widokowy na skale nad Jaskinią Okopy Wielka Dolna, z widokiem na Dolinę Prądnika.
• Jaskinia Okopy Wielka Dolna – otwór o wysokości 14 m dobrze widoczny z przeciwległego zbocza doliny, a za nim korytarze o łącznej długości 138 m. Pierwsze badania prowadził tu w 1874 roku Jan Zawisza, a Czarnowski odkrył 12 palenisk z ceramiką i narzędziami krzemiennymi. Jaskinia nie jest udostępniona do zwiedzania.
• Skały Okopy – pionowe ściany z późnojurajskich wapieni na zachodnim stoku, naprzeciw wylotu wąwozu Korytania.

Ciekawostki

Pochodzenie nazwy Okopy pozostaje nieznane, choć w krajobrazie z wałami brzmi ona wyjątkowo trafnie. Sąsiednia Jaskinia Ciemna to jedno z najważniejszych stanowisk paleolitycznych w Polsce: w 2018 roku znaleziono tam kości dłoni neandertalskiego dziecka sprzed ok. 115 tys. lat – najstarsze znane szczątki człowieka z ziem polskich. Ścieżkę dydaktyczną przez Górę Koronną i Okopy urządzono w 1992 roku.

Tripto podpowiada

Na Okopy prowadzi zielony szlak z Ojcowa (odcinek Park Zamkowy – Jaskinia Ciemna ma ok. 5,3 km) – przez wąwóz Wawrzonowy Dół, obok Jaskini Ciemnej, skały Rękawica i punktów widokowych na Górze Koronnej, a potem w dół do wylotu Wąwozu Smardzowickiego. Wejście na szlak jest bezpłatne, płatna jest natomiast Jaskinia Ciemna: według strony parku w sezonie kwiecień–wrzesień bilet normalny kosztuje 20 zł, ulgowy 14 zł, a zwiedza się ją z przewodnikiem. Pętla z Jaskinią Ciemną i Okopami zajmuje 2–3 godziny. Ścieżka jest kamienista i stroma, nie nadaje się dla wózków; nad urwiskami trzymaj się barierek i nie wchodź do nieudostępnionych jaskiń. Samochód zostaw na wyznaczonym parkingu w Ojcowie.