Zamek w Dolinie Kluczwody

Na wapiennej skale w Dolinie Kluczwody, między Wielką Wsią a Białym Kościołem, zachowały się skromne resztki zamku, który przetrwał zaledwie kilka dziesięcioleci. Zbudowano go na początku XIV wieku, a już w połowie stulecia część murów runęła – jego właściciele, Syrokomlowie, zaczęli wtedy budować nowy zamek w pobliskiej Korzkwi.

Krótka historia warowni

Zamek powstał najpewniej w pierwszej ćwierci XIV wieku jako ufortyfikowana siedziba rodu Syrokomlów, dziedziców pobliskiego Białego Kościoła. Mógł być ich główną rezydencją i ośrodkiem zarządu rozległymi dobrami, choć średniowieczne dokumenty o nim milczą. Jego koniec wiąże się z katastrofą budowlaną: zawaliły się zachodni i północno-zachodni odcinek muru obwodowego. Mogło do tego dojść przed 1352 rokiem, gdy podsędek krakowski Jan z Syrokomli kupił górę Korzkiew, by wznieść na niej nowy zamek rodowy. Warownię nad Kluczwodą opuszczono w połowie XIV wieku.

Jak wyglądał zamek

Budowla z miejscowego wapienia zajmowała spłaszczony szczyt skały w kształcie nieregularnego, wydłużonego owalu, na wysokości 342 m n.p.m. Od zachodu, od strony doliny, chroniła ją niemal pionowa ściana skalna. Głównym elementem był mur obwodowy grubości 1,2–1,3 m, poprowadzony krawędzią skały i zamykający obszar ok. 45 × 10 m. Wejście znajdowało się we wschodnim odcinku muru, a w północno-wschodnim narożniku stała niewielka wieża mieszkalna o wymiarach 3,3 × 3,9 m, mająca dwie lub trzy kondygnacje. Niższą, południową część zamku łączyły z wyższą, północną schody wykute w skale. U podnóża, po wschodniej stronie, wał ziemny otaczał niewielkie podzamcze w kształcie podkowy.

Co zobaczysz dziś

Z warowni zostały skromne kamienne relikty na szczycie skały zwanej Zamczyskiem lub Zamkową Skałą, która wznosi się nad polanką z płynącym potokiem. Dolina Kluczwody ma ok. 6 km długości i jest jedną z ośmiu dolin Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Poniżej Mącznych Skał leży rezerwat przyrody chroniący las grądowy, buczynę karpacką i lilię złotogłów. Ciekawostka: w czasie zaborów wzdłuż potoku biegła granica austriacko-rosyjska, a przy wejściu do górnej części doliny stoją zrekonstruowane słupy graniczne.

Tripto podpowiada

Wstęp na teren dawnego zamku jest bezpłatny. Na skałę i krótki spacer dnem doliny zarezerwuj około godziny, a z wizytą w Jaskini Wierzchowskiej Górnej – najdłuższej udostępnionej do zwiedzania jaskini na Jurze, w górnej części doliny – pół dnia. Panoramę górnego odcinka doliny najlepiej oglądać z Mącznych Skał na wschodnim zboczu. Czarny szlak biegnący przez całą dolinę zlikwidowano po zagrodzeniu wejścia od strony Gacek, dlatego wycieczkę najlepiej zaplanować od strony Białego Kościoła lub niebieskim szlakiem z Bolechowic.