Dolina Eliaszówki

Dolina Eliaszówki to leśna dolina między Czerną a Paczółtowicami koło Krzeszowic, jedna z najbardziej klimatycznych Dolinek Krakowskich. Łączy przyrodę i historię: bukowe lasy na wapiennych zboczach, źródło w kształcie serca z kapliczką, ruiny XVII-wiecznego Mostu Diabelskiego i mur pustelni karmelitów bosych. To świetny cel krótkiego spaceru lub rowerowej wycieczki z Krakowa — bez opłat, przez cały rok.

Przyroda i rezerwat

Dolina leży w Parku Krajobrazowym Dolinki Krakowskie, a jej najcenniejsza część jest chroniona jako rezerwat przyrody „Dolina Eliaszówki”, utworzony w 1989 roku (ok. 110 ha). Teren należy też do obszaru Natura 2000 „Dolinki Jurajskie”. Strome zbocza zbudowane są z szarych wapieni karbońskich, a w dolinie znajdziesz wąwóz Kulenda, groty i niewielkie jaskinie. Dnem płynie potok Krzeszówka — dawniej zwany Eliaszówką.

Źródło św. Eliasza — „Źródło Miłości”

Najbardziej znanym punktem doliny jest Źródło św. Eliasza, ujęte ponad sto lat temu w kamienno-betonową obudowę w kształcie serca. Nad nim stoi kamienna kapliczka z 1848 roku. Według miejscowej legendy, przytaczanej na tablicy przy źródle, kto napije się wody i obejdzie źródło dookoła, znajdzie prawdziwą miłość — stąd druga nazwa: Źródło Miłości. W pobliżu znajduje się też Źródło Elizeusza. Woda nie jest badana jako pitna, więc z legendą lepiej nie przesadzać.

Most Diabelski i pustelnia karmelitów

Nazwa doliny pochodzi od proroka Eliasza, patrona karmelitów, którzy od XVII wieku mają tu klasztor. W latach 1671–1691 pustelnicy zbudowali kamienny most nad wąwozem, łączący klasztor z drogą od Siedlca. Miał ok. 120 m długości i 18 m wysokości — przypominał rzymski akwedukt. Okoliczni mieszkańcy nazwali go diabelskim od krążących legend; z powodu osunięcia się łuku od 1889 roku nie jest używany. Dziś jego ruiny z kaskadą potoku to najbardziej fotogeniczne miejsce doliny. W lesie zachowały się też fragmenty muru Wielkiej Klauzury z 1672 roku (ok. 4,2 km), Brama Siedlecka i ślady dawnych pustelni.

Jak zwiedzać

• Wstęp: bezpłatny, dolina dostępna przez cały rok.
• Szlaki: przez dolinę lub jej okolice biegną żółty Szlak Dolinek Jurajskich, czerwony Szlak Młynów Doliny Eliaszówki (z Krzeszowic do klasztoru) oraz szlaki rowerowe; jest też ścieżka dydaktyczna „Dróżki Karmelickie”.
• Czas: na spacer do źródła i mostu zaplanuj 1,5–2 godziny, z klasztorem — pół dnia.
• Dla rodzin: główna droga przy źródle jest łagodna i według portalu visitmalopolska nadaje się na spacer z wózkiem; boczne ścieżki i wąwozy bywają strome i śliskie po deszczu.

W rezerwacie poruszaj się tylko po wyznaczonych ścieżkach, nie zbaczaj do jaskiń i nie zostawiaj śmieci — to obszar chroniony.

Kiedy przyjechać

Dolina jest piękna o każdej porze roku, ale najwięcej uroku ma wiosną, gdy buki wypuszczają liście i dno doliny się zieleni, oraz jesienią, kiedy las przybiera złote barwy. Latem gęste korony dają cień, a zimą, przy bezlistnych drzewach, najlepiej widać ruiny Mostu Diabelskiego i mur klauzury. W słoneczne weekendy przy źródle i klasztorze bywa tłoczno — jeśli szukasz ciszy, przyjedź rano lub w dzień powszedni. Po deszczu wybierz buty z dobrą podeszwą.

Dojazd i w okolicy

Czerna leży ok. 30 km na zachód od centrum Krakowa, kilka kilometrów od Krzeszowic, dokąd dojedziesz pociągiem. Samochód zostaw na parkingu przy klasztorze lub w wyznaczonych miejscach w Czernej. Obowiązkowo zajrzyj do klasztoru karmelitów bosych — sanktuarium z kościołem, Kalwarią i Muzeum Karmelitańskim.