Wilcza Góra (Wilkołak)

Około 15,5 miliona lat temu na skraju dzisiejszej Złotoryi działał wulkan. Stożek dawno zniknął, ale został jego komin, a ściany kamieniołomu przecięły go jak nóż. Dzięki temu na Wilczej Górze, zwanej też Wilkołakiem, można zobaczyć niemal pełny przekrój przez wnętrze wulkanu i jedną z najbardziej efektownych form bazaltu w Polsce – różę skalną.

Geologia: nek zamiast stożka

Wilkołak to bazaltowy szczyt o wysokości 367 m n.p.m. na Pogórzu Kaczawskim, między Złotoryją, Jerzmanicami a Wilkowem. Jest pozostałością wulkanu aktywnego w środkowym miocenie, ale to, co widzisz, to nie stożek, lecz nek – resztka komina, którym magma wydostawała się na powierzchnię. W wyrobiskach widać różne rodzaje skał wulkanicznych i starsze, górnokredowe piaskowce.

Najciekawszą formą jest róża bazaltowa: spękane, łukowato wygięte słupy o pięciobocznym przekroju, rozchodzące się gwiaździście z jednego punktu. W 1959 roku utworzono tu rezerwat przyrody o powierzchni około 1,6 hektara.

Co zobaczyć

• Różę skalną w rezerwacie i ściany z pionowymi i pochylonymi słupami bazaltu.
• Paprocie szczelinowe – paprotkę zwyczajną i zanokcice, rosnące w szczelinach wietrzejącego bazaltu.
• Jaskinie pseudokrasowe u podnóża, w piaskowcach: Wilczą Jamę (7 m) i Niedźwiedzią Jamę (2 m).
• Wyrobiska dawnego kamieniołomu otaczające szczyt z trzech stron.

Historia kopalni

Na początku XX wieku zaczęto wydobywać tu bazanit. Kamień z Wilczej Góry trafił m.in. na Trasę W-Z, Trasę Łazienkowską, do Pałacu Kultury i Nauki oraz warszawskiego metra. Eksploatacja zniszczyła około 30–40% góry i obniżyła ją z 373 do 367 m n.p.m. W nocy z 25 na 26 sierpnia 2019 roku oberwała się część zbocza. Zrekultywowany teren dawnej kopalni przekazano gminie Złotoryja we wrześniu 2013 roku. W XIX wieku na szczycie działało schronisko, a w czasach niemieckich – lądowisko szybowców.

Tripto podpowiada

Rezerwat leży około 2 km na południe od centrum Złotoryi. Nie podchodź do krawędzi wyrobisk – zbocza bywają niestabilne, o czym przypomina obryw z 2019 roku. Na teren rezerwatu obowiązują zasady ochrony przyrody, więc nie zabieraj kamieni. Na wycieczkę zaplanuj od godziny do dwóch.