Wąwóz Myśliborski i Małe Organy Myśliborskie

W skałach nad potokiem Jawornik widać lawy poduszkowe, ślad podmorskich erupcji wulkanicznych ze starszego paleozoiku. Ok. kilometr od Myśliborza, na wzgórzu Rataj, z dawnego kamieniołomu wyrastają bazaltowe słupy Małych Organów Myśliborskich — pozostałość znacznie młodszego wulkanu sprzed ok. 30 milionów lat. Oba miejsca leżą w gminie Paszowice, na południowy zachód od Jawora, w Parku Krajobrazowym „Chełmy" na Pogórzu Kaczawskim.

Rezerwat Wąwóz Myśliborski

Rezerwat utworzono 21 kwietnia 1962 roku. Zajmuje 9,72 ha, z czego 0,90 ha to obszar ścisły wokół stanowiska języcznika zwyczajnego — rzadkiej paproci, która rośnie tu na skałach zieleńcowych i ma w tym miejscu jedyne stanowisko na Dolnym Śląsku. W rezerwacie rosną też paprotnik kolczysty, śledziennica naprzeciwlistna, wawrzynek wilczełyko i rojnik górski, a w czystej wodzie potoku żyje glon hildenbrandia rzeczna. Sama dolina ma charakter jaru: powstała, gdy wody roztopowe lądolodu sprzed ok. 200 000 lat rozcięły podłoże. Jawornik jest lewym dopływem Nysy Szalonej.

Małe Organy Myśliborskie

Organy to nek, czyli zakrzepły czop bazaltowy wypełniający komin dawnego wulkanu. Eksploatacja kamieniołomu odsłoniła jego środkową część: lawa zastygła w długie, wysmukłe słupy o średnicy do 30 cm, w środku niemal pionowe, a bliżej krawędzi lekko nachylone, przypominające piszczałki organów. Wzgórze Rataj ma 350 m n.p.m., a na jego zboczu zachowały się ślady wczesnośredniowiecznego grodziska i szczątki zamku z XIII wieku. Organy są pomnikiem przyrody nieożywionej, a prowadzi do nich czerwony szlak.

Ścieżka „Wąwóz Myśliborski"

Ścieżkę przyrodniczą wytyczono w 1986 roku. Ma 4,5 km, jej przejście zajmuje 2,5–3 godziny, a trasę oznaczono symbolem sowy. Zaczyna się przy siedzibie Dolnośląskiego Zespołu Parków Krajobrazowych w Myśliborzu (Myślibórz 11), gdzie działa Centrum Edukacji Ekologicznej i Krajoznawstwa „Salamandra". Na trasie jest 12 stanowisk z opisami, m.in. Polana Jaskiniowców, Dąb Jahna, Skała Olbrzyma, Sowia Skałka i Szwedzki Szaniec.

Tripto podpowiada

Ważne: według Dolnośląskiego Zespołu Parków Krajobrazowych sam rezerwat jest dostępny tylko z przewodnikiem turystycznym lub pracownikiem DZPK w ramach zajęć edukacyjnych, dlatego wizytę w wąwozie uzgodnij wcześniej z centrum „Salamandra". Ścieżka i szlaki prowadzą leśnym, miejscami nierównym terenem, więc przydadzą się wygodne buty. Przez Myślibórz biegnie Szlak Wygasłych Wulkanów, a we wsi stoi neogotycki pałac, obecnie w remoncie.