Ratusz w Jaworze

W 1895 roku jaworski ratusz spłonął niemal doszczętnie – ocalała tylko średniowieczna wieża. Wokół niej w ciągu dwóch lat wyrósł nowy, neorenesansowy gmach, a w jego sali rajców zawieszono witraże, które do dziś uchodzą za największe w budynku świeckim na Dolnym Śląsku. Ratusz wciąż pełni funkcję siedziby władz miasta, a wnętrza można obejrzeć w dni robocze.

Historia: pięć wieków w jednej wieży

Ratusz wymieniono po raz pierwszy w dokumencie tkaczy z 1373 roku. W 1394 roku wzniesiono wieżę ratuszową – symbol samodzielności i bogactwa miasta. Przez stulecia wieża pełniła wiele funkcji: wypatrywano z niej pożarów, mieściła jedyny w mieście zegar, a także skarbiec, archiwum i więzienie. Sam budynek ratusza przebudowywano w 1617 i 1846 roku, a w 1895 roku pożar zostawił z niego tylko wieżę.

Nowy ratusz zbudowano w latach 1895–1897 według projektu berlińskiego architekta Hermana Gutha (1851–1924), autora m.in. ratusza w Tarnowskich Górach – stąd wyraźne podobieństwo obu budowli. Uroczyste oddanie gmachu do użytku odbyło się 22 listopada 1897 roku.

Co zobaczyć

• Gotycką wieżę o wysokości około 65 m – w dolnej części czworoboczną, wyżej ośmioboczną, z galeryjką, rzygaczami w formie maszkaronów i barokowym hełmem z podwójną latarnią.
• Posągi rycerzy z tarczami herbowymi na narożach wieży, uosabiające władców Jawora – wśród nich króla Czech Wacława IV, księcia Bolka II Małego i jego brata, księcia Henryka II.
• Rozczłonkowaną bryłę w stylu neorenesansu niderlandzkiego z dwoma masywnymi skrzydłami i boniowanym kamiennym cokołem.
• Salę rajców z witrażami wykonanymi w 1897 roku w Berlińskim Instytucie Witraży według projektu Juliusa Jursa.

Rynek wokół ratusza

Ratusz stoi pośrodku prostokątnego Rynku o wymiarach 140 × 65 m, otoczonego kamienicami z arkadami. Najstarsze domy, z XVI–XVIII wieku, zachowały się w pierzei południowej – wyróżnia się kamienica nr 23 z charakterystycznym wykuszem. W pierzei zachodniej szukaj kamienicy nr 8 z wizerunkiem ula na elewacji. Wschodnią i część północnej pierzei zniszczono w 1945 roku i zabudowano na początku lat 60.

Tripto podpowiada

Wnętrza ratusza można zwiedzać od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–15:00 (tel. 76 870 20 21) – w weekend zobaczysz tylko elewacje. Na ratusz i Rynek wystarczy około godziny. Koniecznie dołóż do planu Kościół Pokoju, wpisany w 2001 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO, oraz gotycki kościół św. Marcina – oba leżą w obrębie śródmieścia, a Kościół Pokoju zwiedza się w sezonie bez wcześniejszego zgłoszenia.