Zamek Świny

Świny pod Bolkowem to jedna z najstarszych warowni Dolnego Śląska i najstarszy prywatny zamek na terenie dzisiejszej Polski. Pierwszy raz wspomina o nim kronikarz Kosmas pod rokiem 1108, a przez pięć stuleci był gniazdem rodu Świnków, słynnego z długowieczności i mocnych głów. Dziś to częściowo zabezpieczona ruina z masywną wieżą, z której widać zamek w Bolkowie.

Historia: od grodu kasztelańskiego do ruiny

Na wzgórzu z porfiru stał najpierw gród, który w bulli papieża Hadriana IV z 1155 roku wymieniono jako siedzibę kasztelanii. W latach 70. XIII wieku książę Bolko I Surowy przeniósł ten status do nowszego Bolkowa, a Świny przeszły w ręce rycerskie. Od XIV wieku do początku XVIII stulecia należały do rodu Świnków (von Schweinichen). W połowie XIV wieku zbudowali oni czterokondygnacyjną wieżę mieszkalno-obronną o wymiarach 12 × 18 m i murach grubych na 2,5 m.

W połowie XV wieku Gunzel von Schweinichen dobudował do wieży dom mieszkalny i nowe mury, a w latach 1614–1660 Johann Sigismund von Schweinichen zmienił warownię w renesansową rezydencję z pałacem, bastejami i mostem zwodzonym. Upadek przyszedł w XVIII wieku: w 1762 roku zamek złupiły wojska rosyjskie w czasie wojny siedmioletniej, a w 1769 roku sprzedano go na licytacji. Huragany w latach 1840, 1848 i 1868 zerwały dach i zawaliły szczyt wieży, a pożar w 1876 roku strawił wnętrza. W czasie II wojny światowej Wehrmacht trzymał tu magazyn części lotniczych.

Co zobaczyć

Najważniejszym elementem jest gotycka wieża mieszkalna z zachowanym portalem wejściowym. W ostatnich latach właściciele prowadzą jej remont, a nad wejściem do zamku można wypatrzyć kartusz z herbem Schweinichenów. Wokół wieży zachowały się mury dawnego pałacu, resztki fortyfikacji przystosowanych do broni palnej i ślady trójkątnego bastionu ziemnego na podzamczu. Z dziedzińca rozciąga się widok na okolicę z zamkiem w Bolkowie, oddalonym w linii prostej o około 2 km.

Ciekawostki

W 1624 roku na zamku gościł mistyk Jakub Böhme, który napisał tu „Posłanie do spragnionej i głodnej duszy”. Johann Sigismund prowadził w Świnach koło teozoficzne i zgromadził bibliotekę ksiąg mistycznych. Według rodowej legendy początek Świnkom dał giermek Biwój, który gołymi rękami zabił dzika atakującego czeską księżniczkę Libuszę. Inna opowieść mówi o Konradzie Śwince, który ucztował podczas burzy, aż piorun trafił w jego kielich. To legendy, ale dobrze oddają sławę rodu.

Tripto podpowiada

Od 1991 roku zamek jest prywatny, a obecny właściciel stopniowo go zabezpiecza i udostępnia. Przed bramą działa kasa z pamiątkami, toalety i punkt gastronomiczny, obok jest parking. Na zwiedzanie wystarczy około godziny. Ponieważ trwają prace przy wieży, przed wyjazdem sprawdź aktualne godziny otwarcia i ceny. Świny najlepiej połączyć z zamkiem w Bolkowie: oba można zobaczyć w jedno popołudnie.