Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy

W Rogoźnicy koło Strzegomia, przy dawnym kamieniołomie granitu, działał niemiecki obóz koncentracyjny Gross-Rosen. Przez obóz główny i jego filie przeszło około 125 000 więźniów, a liczbę ofiar muzeum szacuje na około 40 000. Dziś na terenie poobozowym działa Muzeum Gross-Rosen z wystawami, zrekonstruowanym barakiem i kamieniołomem, w którym więźniowie pracowali po 12 godzin dziennie.

Historia obozu

Obóz powstał w sierpniu 1940 roku jako filia KL Sachsenhausen; pierwszy transport więźniów przybył 2 sierpnia. Mieli pracować w miejscowym kamieniołomie granitu. 1 maja 1941 roku Gross-Rosen stał się samodzielnym obozem koncentracyjnym. Mordercza praca, głodowe racje, brak opieki lekarskiej i terror ze strony SS oraz więźniów funkcyjnych sprawiały, że uchodził za jeden z najcięższych obozów.

Największa rozbudowa przypadła na 1944 rok, gdy wokół obozu macierzystego powstało około 100 filii na Dolnym Śląsku, w Sudetach i na Ziemi Lubuskiej. Do największych należały obozy we Wrocławiu, w Jelczu, Brzegu Dolnym i Kamiennej Górze oraz kompleks Riese w Górach Sowich, związany z budową kolejnej kwatery Hitlera. Najliczniejszymi grupami więźniów byli Żydzi z wielu krajów Europy, Polacy i obywatele ZSRR. W lutym 1945 roku obóz ewakuowano; podczas wielodniowych transportów zginęły tysiące ludzi, a 14 lutego 1945 roku teren zajęła Armia Czerwona.

Po wojnie

Przez około dwa lata na terenie obozu działało więzienie NKWD, co utrudniło zachowanie śladów. W latach 1950–1953 stanął tu pomnik ku czci ofiar autorstwa Adama Prockiego, a w 1983 roku powołano Państwowe Muzeum Gross-Rosen. Kamieniołom eksploatowano jeszcze długo po wojnie; dopiero w 2005 roku przekazano go muzeum.

Co zobaczyć

• Wystawa „KL Gross-Rosen 1941–1945” — historia obozu i codzienność więźniów, z grafikami byłych więźniów, m.in. Jana Komskiego.
• „AL Riese – filie KL Gross-Rosen w Górach Sowich” w baraku przy bramie głównej.
• Barak nr 7 zrekonstruowany w 2010 roku na oryginalnych fundamentach, z wieżą strażniczą i odtworzoną izbą więźniarską. Barak był przeznaczony dla 350 osób, a na jednego więźnia przypadało ok. 1,5 m², często przy dwu- lub trzykrotnym przepełnieniu.
• Barak „francuski” (nr 9/10) z zachowaną piwniczną częścią.
• Wystawa „Zostały rzeczy, pamięć, żal…” z około 300 przedmiotami odnalezionymi podczas prac archeologicznych.
• Kamieniołom granitu, wokół którego zbudowano obóz.

Informacje praktyczne (stan na październik 2026)

• Godziny: codziennie, od 1 maja do 30 września 8:00–18:00, od 1 października do 30 kwietnia 8:00–16:00. Muzeum jest nieczynne 1 stycznia, 25 grudnia i w pierwszy dzień Wielkanocy.
• Wstęp wolny. Grupy od 10 osób muszą wykupić przewodnika; osoby indywidualne mogą go zamówić (po polsku od 60 zł dla grupy 5 osób, po angielsku lub niemiecku od 120 zł). Audioprzewodnik kosztuje 20 zł.
• Parking płatny: 5 zł za samochód osobowy. Płatność kartą lub gotówką w złotych.
• Dojazd: Rogoźnica leży 7 km od Strzegomia przy drodze ze Strzegomia do Legnicy; we wsi jest stacja kolejowa i przystanek autobusowy.

Tripto podpowiada

Muzeum zaleca przeznaczyć na teren i ekspozycje co najmniej 2 godziny. Ze względu na treść dzieci i młodzież powinny zwiedzać pod opieką dorosłych. Teren jest rozległy, więc w chłodne dni ubierz się ciepło. Na terenie obowiązuje powaga miejsca pamięci.