Bazylika Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Strzegomiu

Ta gotycka świątynia ma około 80 metrów długości, zbudowano ją z miejscowego granitu i bazaltu, a w jej wieży wciąż bije dzwon z 1318 roku – jeden z najstarszych czynnych dzwonów w Polsce. Bazylika Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Strzegomiu, wzniesiona przez joannitów, od 2012 roku jest Pomnikiem Historii. Kamienne portale z rzadko spotykanymi scenami to powód, by zatrzymać się przy niej dłużej niż przy przeciętnym kościele.

Historia: kościół rycerzy szpitalników

Joannici, zakon wywodzący się z wypraw krzyżowych, otrzymali Strzegom w 1180 roku. Ich wcześniejszy kościół św. Andrzeja zniszczyli w 1241 roku Mongołowie. Na początku XIV wieku zakon postanowił wznieść znacznie większą świątynię, przy finansowym wsparciu książąt świdnickich i strzegomskich mieszczan. Zasadniczy zrąb powstał w latach 1250–1390, a prace wykończeniowe zakończono dopiero na początku XVI wieku. W 1718 roku kościół strawił pożar.

W 2002 roku papież Jan Paweł II nadał świątyni tytuł bazyliki mniejszej, a w 2017 roku została kolegiatą – jedyną bazyliką kolegiacką w diecezji świdnickiej. Kościół jest także sanktuarium.

Co zobaczyć

• Portal zachodni z lat 70. XIV wieku: Chrystus jako sędzia świata z Matką Boską i św. Janem, a w tympanonie narracyjne płaskorzeźby z życia św. Pawła, w tym jego nawrócenie u wrót Damaszku.
• Portal północny z koronacją Matki Boskiej oraz rzadkimi scenami koronacji Batszeby przez Salomona i Estery przez Aswerusa.
• Portal południowy z około 1400 roku ze sceną Zaśnięcia Matki Boskiej wśród apostołów.
• Sklepienia: gwiaździste nad skrzyżowaniem naw i w kaplicach, sieciowe w nawie głównej. Spójrz też na wsporniki żeber – niektóre mają formy figuralne.
• Wyposażenie: kamienne sakramentarium wysokie na 4,5 m, dzieło Wolfganga z Wiednia z 1. połowy XV wieku, ambonę z 1592 roku autorstwa Caspra Bergera z Legnicy, późnogotycką chrzcielnicę, gotycką figurę Marii z Dzieciątkiem w neogotyckim ołtarzu głównym oraz zespół renesansowych i barokowych epitafiów.

Ciekawostki

• Obie wieże fasady zachodniej nigdy nie zostały ukończone. Wyższa północna sięga tylko szczytu dachu nawy głównej.
• Dzwon z 1318 roku ufundował brat Przedbor z Widawy. Towarzyszą mu dwa młodsze dzwony z 1405 i 1424 roku, wszystkie z inskrypcjami.
• W 1997 roku w kościele zawieszono górną część cynkowej figury Chrystusa z krzyża z 1850 roku na Górze Krzyżowej. W 1945 roku figurę przepołowiła seria z karabinu maszynowego, a jej fragment odnaleziono po latach w zaroślach.

Tripto podpowiada

Bazylika jest czynnym kościołem parafialnym, dlatego najlepiej przyjść poza godzinami nabożeństw. Aktualne informacje o mszach i dostępności znajdziesz na stronie parafii. Na obejście portali z zewnątrz i wnętrza zarezerwuj 30–60 minut; lornetka lub dobry zoom w aparacie pomoże obejrzeć detale tympanonów. Przed kościołem stoi pomnik Trójcy Świętej. Około 7 km od Strzegomia leży Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy, a w kilkanaście minut dojedziesz do Jawora i Świdnicy z ich Kościołami Pokoju.