Szlak Renesansu w Małopolsce

Szlak Renesansu w Małopolsce łączy 21 miejsc, w których najlepiej widać, jak XVI-wieczna Italia zmieniła krajobraz regionu: królewskie zamki, podmiejską willę humanisty, dwory obronne, ratusz i kaplice. Trasę przygotowało krakowskie Stowarzyszenie Willa Decjusza we współpracy z Województwem Małopolskim. To nie jeden zabytek, ale gotowy klucz do planowania wycieczek – od Wawelu po kasztel w Szymbarku.

Jak zbudowany jest szlak

Rdzeń tworzą obiekty w Krakowie: Zamek Królewski na Wawelu, katedra wawelska z Kaplicą Zygmuntowską, renesansowe pałace przy ul. Kanoniczej oraz Willa Decjusza. Pozostałe miejsca ułożono w trzy trasy:

• północna – kościoły w Zielonkach, Giebułtowie i Modlnicy, zamek w Pieskowej Skale, zamek na Mirowie w Książu Wielkim, bazylika Grobu Bożego w Miechowie i kościół w Bodzentynie,
• południowa – zamek i dawny klasztor w Suchej Beskidzkiej,
• wschodnia – opactwo cystersów w Mogile, Lamus Branickich w Branicach, zamek i kaplica Branickich w Niepołomicach, ratusz, kamienice i katedra w Tarnowie, dwór w Jeżowie oraz kasztel w Szymbarku.

Bodzentyn leży dziś w województwie świętokrzyskim, ale włączono go do szlaku, bo trafił tam renesansowy ołtarz z katedry wawelskiej.

Willa Decjusza – punkt wyjścia

Patronem szlaku jest Justus Ludwik Decjusz, sekretarz króla Zygmunta I i współtwórca reformy monetarnej. Jego willę na Woli Chełmskiej – dziś Woli Justowskiej, nazwanej od jego imienia – wzniesiono w latach 1533/34–ok. 1535, na wzór podmiejskich willi spod Florencji i Rzymu. Pracowała przy niej spółka Jana Ciniego, Bernardyna de Gianotis i Filipa z Fiesole, ta sama, która kończyła Kaplicę Zygmuntowską. Trzykondygnacyjna arkadowa loggia między dwiema wieżami to efekt przebudowy z pierwszej ćwierci XVII wieku. Stowarzyszenie powstało w 1995 roku, a od 1996 roku ma siedzibę w budynku willi.

Najciekawsze miejsca poza Krakowem

• Sucha Beskidzka – florencki złotnik Gaspare Castiglione (Kasper Suski) zaczął tu w latach 1554–1580 budowę dworu obronnego, a Piotr Komorowski przebudował go w latach 1608–1614 na rezydencję wzorowaną na zamku krakowskim. Krużganki na dziedzińcu dały mu przydomek Małego Wawelu.
• Książ Wielki – zamek na Mirowie wzniesiono w latach 1585–1595 dla biskupa Piotra Myszkowskiego według projektu Santi Gucciego. Dziś mieści szkołę.
• Miechów – w kaplicy Grobu Bożego w 2008 roku odkryto renesansową polichromię kopuły z herbami Zygmunta Starego i Bony.
• Jeżów – jeden z najlepiej zachowanych obronnych dworów renesansowych w Polsce; mury starszej części mają do 175 cm grubości, a polichromie Sali Zamkowej pochodzą z 1544 roku.
• Tarnów – ratusz przebudowany w latach 1567–1594, z attyką ozdobioną 14 kamiennymi maszkaronami.
• Szymbark – kasztel o wymiarach 20 × 13 m z czterema narożnymi basztami, odnowiony do 2010 roku.

Tripto podpowiada

Cały szlak to materiał na kilka dni jazdy samochodem z bazą w Krakowie; rozsądnie jest wybrać jedną trasę na dzień. Obiekty mają różne funkcje – muzea, kościoły, szkoły, instytucje kultury – więc godziny i zasady wejścia sprawdzaj osobno dla każdego miejsca. Zamek na Mirowie i część kościołów obejrzysz głównie z zewnątrz, a pełne zwiedzanie zaplanuj w Wawelu, Niepołomicach, Suchej Beskidzkiej, Tarnowie i Szymbarku.