Muzeum w Chrzanowie

Muzeum w Chrzanowie im. Ireny i Mieczysława Mazarakich to regionalne muzeum zachodniej Małopolski, mieszczące się w zabytkowym budynku dworskim, który mieszkańcy nazywają „Kałamarzem”. Opowiada o pradziejach okolicy, dawnym mieście i jego żydowskiej społeczności oraz o przemyśle z fabryką lokomotyw Fablok na czele. To dobry przystanek na godzinę lub dwie dla każdego, kto jedzie autostradą A4 między Krakowem a Katowicami.

Historia muzeum i budynku

Komitet organizacyjny Muzeum Ziemi Chrzanowskiej powstał w 1950 roku z inicjatywy Mieczysława Mazarakiego, który później przez lata kierował placówką. Uroczyste otwarcie odbyło się 21 lipca 1960 roku. W 1963 roku oddziałem muzeum został Zamek Lipowiec, w 1966 roku placówka stała się państwowa, a w 2004 roku otrzymała imię Ireny i Mieczysława Mazarakich. Od 1 stycznia 2007 roku Lipowiec i skansen w Wygiełzowie tworzą osobną instytucję.

Siedziba przy ul. Mickiewicza 13 to ostatni zachowany obiekt dawnego zespołu dworskiego Chrzanowa. Źródła podają różnie: część mówi o XVI-wiecznym lamusie przebudowanym w XVIII wieku, inne datują budynek na lata 1782–1786. W drugiej połowie XIX wieku zamieszkali w nim Loewenfeldowie, ostatni właściciele dóbr chrzanowskich. Budynek zachował cechy budownictwa oświeceniowego i polichromie z XVIII i XIX wieku, a do rejestru zabytków wpisano go w 1969 roku.

Co zobaczyć

• Salę judaistyczną – przedmioty kultu i codzienności dawnej żydowskiej społeczności Chrzanowa.
• Salę industrialną – dzieje fabryki lokomotyw Fablok i miejscowego górnictwa.
• Salę geologiczną i archeologiczną – skały, minerały i pradzieje regionu.
• Salę chrzanowską – cechy rzemieślnicze, strój ludowy i dawne szkoły.
• Gabinet osobliwości i salonik biedermeierowski – kolekcja Mazarakich i wnętrze z epoki Loewenfeldów.

Wystawy czasowe pokazuje oddział Dom Urbańczyka przy al. Henryka 16. Muzeum opiekuje się też cmentarzem żydowskim, wpisanym do rejestru zabytków w 2019 roku – klucze wypożycza budynek główny po wpisaniu się do księgi.

Tripto podpowiada

Od 16 października do 14 kwietnia muzeum jest otwarte od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–14:30, w pozostałej części roku do 16:00. W niedziele działa w godz. 12:00–15:30 – w 1., 3. i 5. niedzielę miesiąca budynek główny, w 2. i 4. Dom Urbańczyka. Soboty są zarezerwowane dla grup od 15 osób, zgłoszonych dwa tygodnie wcześniej. Bilet normalny kosztuje 10 zł, ulgowy 8 zł, płatność wyłącznie gotówką. W niedziele i święta wstęp jest bezpłatny, podobnie dla rodzin z Kartą Dużej Rodziny.

Na wystawy stałe wystarczy 1–1,5 godziny, z Domem Urbańczyka i cmentarzem żydowskim – pół dnia. Chrzanów leży ok. 45 km na zachód od Krakowa; w okolicy warto zobaczyć ruiny zamku Lipowiec i Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie.