Sanktuarium Matki Bożej Płockiej w Płokach

Do Płok od średniowiecza pielgrzymowali górnicy – stąd niezwykły tytuł tutejszej Madonny: Matka Boża Patronka Rodzin Robotniczych. W ołtarzu głównym kościoła Narodzenia NMP wisi obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z XV wieku, malowany temperą na lipowych deskach i zaliczany do najstarszych wizerunków maryjnych w Polsce. Od 2024 roku sanktuarium ma drugi skarb: relikwie błogosławionego księdza Michała Rapacza, zamordowanego tu w 1946 roku.

Historia: kościół na wzgórzu Zagajnik

Według tradycji już w XIII wieku na skalistym wzgórzu Zagajnik stał kościół, a około 1300 roku utworzono parafię; pewna wzmianka w spisie świętopietrza pochodzi z 1328 roku. Nazwa wsi ma się wywodzić od płukania wydobywanych w okolicy kopalin w rzece Strumień. Murowany kościół, wspominany przez Jana Długosza, spłonął 9 czerwca 1793 roku razem z plebanią i archiwum. Klasycystyczny następca z lat 1811–1813 mieścił tylko około 300 osób, więc po II wojnie proboszcz Dionizy Gąsiorek zdecydował o jego rozbiórce. Nowy kościół, zbudowany w latach 1949–1951 w dużej mierze z ofiar pielgrzymów, mieści około 2000 wiernych.

Cudowny obraz

Wizerunek nieznanego malarza szkoły krakowskiej powstał w typie bizantyjskiej Hodegetrii – Maryja trzyma Dzieciątko na lewym ręku. Namalowano go średniowieczną techniką temperową na trzech lipowych deskach, ale w XVII wieku przemalowano farbami olejnymi i dodano barokowe, grawerowane złocone tło; podczas konserwacji w 1977 roku zdjęto z obrazu aksamitne tło. Od XVII wieku czczony jest jako łaskami słynący – w 1728 roku biskup Michał Kunicki nazwał go „imago gratiosa”. We wrześniu 1982 roku kardynał Franciszek Macharski koronował go koronami papieskimi, a po kradzieży koron dokonał ponownej koronacji.

Błogosławiony Michał Rapacz

Ksiądz Michał Rapacz pracował w Płokach jako wikariusz, a od 1937 roku jako administrator parafii. W nocy z 11 na 12 maja 1946 roku do jego mieszkania przyszła grupa uzbrojonych mężczyzn; jego ciało następnego ranka znalazł młody pasterz. Beatyfikowano go 15 czerwca 2024 roku w Krakowie-Łagiewnikach. Sarkofag z relikwiami stoi w kościele, a w lesie plebańskim, w miejscu jego śmierci, IPN postawił krzyż.

Tripto podpowiada

Główny odpust przypada na 8 września, święto Narodzenia NMP, i trwa niemal tydzień – przed II wojną przybywało na nie nawet 50 tysięcy ludzi. Jeśli chcesz spokojnie obejrzeć obraz i wota w gablotach prezbiterium, przyjedź poza tym terminem; na kościół i krótki spacer do krzyża w lesie plebańskim zaplanuj około godziny. Płoki leżą w gminie Trzebinia w powiecie chrzanowskim, na pograniczu Małopolski i Górnego Śląska; sanktuarium jest na szlaku pielgrzymkowym z Częstochowy do Mariazell.