Muzeum Afrykanistyczne w Olkuszu

W centrum Olkusza, w oficynie dawnego szpitala przy ul. Szpitalnej 32, mieści się niezwykła kolekcja sztuki i codziennych przedmiotów z Afryki Zachodniej i Środkowej. Muzeum Afrykanistyczne powstało w 1971 roku z daru miejscowego lekarza, który przez ponad dekadę pracował w Nigrze i doradzał tamtejszemu prezydentowi. Maski, fetysze, instrumenty i broń zebrane przez kolejnych podróżników tworzą zaskakujący kontrast z małomiasteczkowym otoczeniem.

Historia: lekarz z Olkusza w Niamey

Założycielem kolekcji był dr Bogdan Szczygieł (1928–1986), urodzony i zmarły w Olkuszu lekarz, pisarz i podróżnik. W latach 1964–1965 kierował ekipą medyczną Międzynarodowej Służby Cywilnej w Algierii, a w latach 1966–1977 mieszkał w Niamey, stolicy Nigru: prowadził oddział radiologiczny, wykładał na wydziale lekarskim i był doradcą prezydenta republiki do spraw zdrowia. Swoje afrykańskie doświadczenia opisał w kilkunastu książkach, od „Tubiba wśród nomadów" (1966) po „Reportaże afrykańskie" (1986).

W 1971 roku dr Szczygieł i Bożena Szczygieł przekazali miastu pierwsze eksponaty. Trafiły one do budynku przy ul. Szpitalnej 11, gdzie wcześniej działała wytwórnia młynków do kawy należąca do ojca lekarza. W 1984 roku całość przeniesiono do oficyny dawnego szpitala przy ul. Szpitalnej 32. Wnętrza urządzili społecznie licealiści i studenci etnologii z Uniwersytetu Wrocławskiego. W 2005 roku ekspozycję liczącą około 1000 obiektów przeniesiono do odnowionych sal w tym samym budynku.

Co zobaczyć

Wystawa opowiada o życiu codziennym plemion Afryki Zachodniej i Środkowej. Szczególne miejsce zajmują przedmioty ludów Tuaregów, Dogonów, Bambara i Buszongo. Wiele z nich służyło podczas ceremonii i obrzędów, co nadaje kolekcji autentyczny charakter. Zobaczysz:

• zdobione maski i fetysze,
• instrumenty muzyczne, broń, tradycyjne stroje i dziecięce zabawki,
• rzeźby w drewnie i metalu, tkaniny i wyroby ze skóry,
• ozdoby z kości słoniowej i malachitu oraz malarstwo afrykańskie.

Osobny dział tworzy Kolekcja sztuki i malarstwa Czarnej Afryki im. Anny i Leona Kubarskich, otwarta w lutym 2007 roku. Profesor Anna Kubarska i pilot Leon Kubarski przekazywali dary od 2001 roku – dziś to ponad 900 obiektów, w tym malachitowe rzeźby i zbiór małych głów z kości słoniowej z oryginalnymi afrykańskimi fryzurami.

Tripto podpowiada

• Godziny: według Miejskiego Ośrodka Kultury muzeum jest czynne od wtorku do soboty w godz. 9:00–17:00, ostatnie wejście pół godziny przed zamknięciem; w poniedziałki nieczynne (stan na październik 2026). Aktualny cennik znajdziesz na stronie MOK.
• Czas: na zwiedzanie wystarczy 45–60 minut.
• W pobliżu: MOK prowadzi też Muzeum Twórczości Władysława Wołkowskiego i Kolekcję Minerałów Ziemi Olkuskiej, a także trasę „Podziemny Olkusz" – razem to dobry plan na pół dnia w mieście.