Schron bojowy Wesoła

W kolonii Wesoła w Dobieszowicach, nad rozlewiskami Brynicy, z ziemnego nasypu wystaje niski betonowy blok z pancerną kopułą. To ciężki schron bojowy nr 52 – najważniejszy obiekt Grupy Bojowej „Wesoła” Obszaru Warownego „Śląsk”, wzniesiony w 1938 roku. Razem ze schronami w sąsiednim Wymysłowie był najdalej na północ wysuniętym elementem tej linii fortyfikacji. Dziś działa w nim izba muzealna prowadzona przez pasjonatów.

Historia: obrona zalewów na Brynicy

Budowę umocnień chroniących Górny Śląsk zapoczątkowano na początku lat 30. XX wieku: w 1933 roku stanęły pierwsze obiekty, a z czasem powstał pas punktów oporu od Niezdary na północy po Wyry na południu. Grupa „Wesoła” miała bronić grobli i jazu zbiornika zalewowego na Brynicy oraz przeprawy w rejonie kolonii, a schron nr 52 – zabezpieczać teren między zbiornikiem Kozłowa Góra a Bobrownikami. Prace rozpoczęto w 1936 roku od usypania grobli przez rozlewisko i budowy mostu z jazem. Oba obiekty od początku przygotowano do wysadzenia: w filarach mostu są komory minowe, a eksplozję można było odpalić prosto ze schronu. W skład grupy wchodziły jeszcze schron pozorno-bojowy i obiekt pozorny, a wsparcie zapewniał tradytor artyleryjski w Bobrownikach.

Co zobaczyć

• Pancerną kopułę obserwacyjno-bojową wz. 38 na stropie schronu.
• Strzelnice ciężkich karabinów maszynowych – schron uzbrojono w trzy ckm.
• Wnętrze: korytarz do izby bojowej, dawną izbę załogi, czerpnię powietrza i klamry prowadzące do szybu kopuły.
• Ufortyfikowany jaz i groblę na Brynicy, czyli to, czego schron miał bronić.
• Pozostałe obiekty grupy oraz trzy odrestaurowane schrony w sąsiednim Wymysłowie.

Ciekawostki

We wrześniu 1939 roku w rejonie kolonii Wesoła nie toczono walk – prace wyposażeniowe trwały praktycznie do wybuchu wojny. Komorę kabli telefonicznych na zapleczu zniszczyli w 1945 roku Rosjanie, a w 1950 roku wojsko zabezpieczyło schron i ograniczyło dostęp do wnętrza. W latach 1999–2003 obiekt kompleksowo wyremontowali członkowie Stowarzyszenia „Pro Fortalicium”: uporządkowali wnętrze, zabezpieczyli oryginalne elementy wyposażenia, odtworzyli nasypy i wykonali nowe farbomaskowanie. W 2021 roku schron wpisano do rejestru zabytków razem z najbliższym otoczeniem.

Tripto podpowiada

Schron leży w Dobieszowicach (gmina Bobrowniki, powiat będziński), przy ul. Wesołej, na południe od zbiornika Kozłowa Góra. Według Pro Fortalicium w sezonie od maja do września schron jest otwarty w każdą sobotę w godz. 14:00–18:00; osoby indywidualne mogą też umówić się telefonicznie lub mailowo między kwietniem a wrześniem, a grupy zorganizowane – przez cały rok. Znakiem, że schron jest otwarty, jest biało-czerwona flaga na maszcie. Na zwiedzanie z opowieścią przewodnika zarezerwuj około godziny, a jeśli chcesz zobaczyć też Wymysłów, umów to wcześniej ze stowarzyszeniem.