Kopiec Wyzwolenia w Piekarach Śląskich

Kopiec Wyzwolenia to najwyższy punkt Piekar Śląskich i jeden z najważniejszych pomników międzywojennego Górnego Śląska. Usypywano go przez pięć lat, w latach 1932–1937, dla uczczenia 250. rocznicy przemarszu wojsk Jana III Sobieskiego pod Wiedeń i 15. rocznicy przyłączenia wschodniej części Górnego Śląska do Polski. Z wierzchołka przy dobrej pogodzie widać pół aglomeracji – od Huty Katowice po radiostację w Gliwicach.

Historia: od pomysłu Hajdy do poświęcenia w 1937 roku

Pierwszy pomysł usypania kopca rzucił w 1883 roku niewidomy poeta ludowy Wawrzyniec Hajda, zwany „Śląskim Wernyhorą”, w 200. rocznicę wyprawy wiedeńskiej. Władze niemieckie zablokowały inicjatywę, a Hajdzie wytoczono proces za podburzanie do manifestowania polskości. Do idei wrócono w 1930 roku podczas obchodów rocznicy II powstania śląskiego, a akt erekcyjny wmurowano 17 września 1932 roku. Kopiec zaprojektował inż. E. Zaczyński, a ziemię sypali przez pięć lat mieszkańcy Piekar, Szarleja i okolicznych miejscowości.

Prace ruszyły na terenie zwanym Kocimi Górkami – w miejscu, gdzie przed III powstaniem śląskim przysięgę składali powstańcy z Piekar i Bytomia. Delegacje z kraju i zagranicy przywoziły ziemię w urnach, m.in. z Góry św. Anny, Gniezna, Gdyni, Głogowa i Cierlicka, a według przewodnika województwa śląskiego także spod Grunwaldu. Na budowie bywali Wojciech Korfanty, Gustaw Morcinek i Pola Gojawiczyńska. Kopiec poświęcono 20 czerwca 1937 roku w obecności wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego i wojewody Michała Grażyńskiego.

Co zobaczyć

Kopiec wznosi się na 356 m n.p.m. i ma 20 metrów wysokości od podstawy, a jego objętość szacuje się na 25 000 m³. U podnóża znajdują się tablice upamiętniające Wojciecha Korfantego i powstańców śląskich. Ze szczytu widać wieże piekarskiej bazyliki i kościoła kalwaryjskiego, wieżę wyciągową kopalni „Julian”, Kozłową Górę i Jezioro Świerklaniec. Przy idealnej przejrzystości powietrza, z lornetką, da się podobno dostrzec szczyty Tatr i Sudetów.

Ciekawostki

• Z okazji budowy założono Złotą Księgę z wpisami i pieczęciami uczestników; przez okupację przechował ją w domu mieszkaniec Piekar Karol Mutz, a dziś jest w Izbie Regionalnej przy miejskiej bibliotece.
• W 2019 roku NBP wydał monetę 5 zł z serii „Odkryj Polskę” z wizerunkiem Kopca Wyzwolenia.

Tripto podpowiada

Kopiec leży w zachodniej części miasta, między ulicami Obwodową, Jana Pawła II i Wyzwolenia, blisko drogi wojewódzkiej nr 911 z Bytomia do Świerklańca. Dojedziesz tu samochodem lub rowerem – obok jest duży parking. Na wejście i panoramę zarezerwuj 30–60 minut; najlepiej przyjść przy przejrzystym powietrzu, np. po deszczu lub w mroźny dzień. Wizytę połącz z bazyliką NMP i św. Bartłomieja oraz Kalwarią Piekarską.