Park w Świerklańcu

Około 200 hektarów zieleni, ponad 8 ha stawów i kanałów, aleje projektowane w duchu Petera Josepha Lennégo – park w Świerklańcu to jeden z najcenniejszych parków krajobrazowych na Górnym Śląsku. Był oprawą rezydencji Henckel von Donnersmarcków; z pałaców zostały głównie tarasy i fundamenty, ale park zachował swój układ i dziś jest ogólnodostępnym terenem spacerowym nad zbiornikiem Kozłowa Góra.

Historia: od renesansowego ogrodu do parku krajobrazowego

Pierwszy ogród przy zamku powstał tu prawdopodobnie w latach 1670–1680. W XVIII wieku na podmokłych terenach nad Brynicą osuszano mokradła, regulowano cieki i kopano stawy, tworząc swobodny park krajobrazowy. Najważniejszy etap przyniósł XIX wiek: projekt rozległej kompozycji przypisuje się Peterowi Josephowi Lennému, a od 1865 roku prace kontynuował Gustav Meyer, który zaprojektował regularne otoczenie nowego pałacu. Wzorem były m.in. parki w Muskau i Sibyllenort.

Sercem założenia był pałac zwany Małym Wersalem, wzniesiony w latach 1868–1875 dla Guida Henckla von Donnersmarcka i jego żony Blanki de Païvy. W 1945 roku zarówno on, jak i stary zamek zostały splądrowane i spalone, a ich ruiny później wysadzono i rozebrano. Park przetrwał i po wojnie udostępniono go wszystkim.

Co zobaczyć

• Parter wodny z fontanną – trzy postacie kobiece dźwigające kulę ziemską oraz cztery żeliwne grupy walczących zwierząt Emmanuela Frémieta przy basenach.
• Pałac Kawalera – neobarokowy dom gościnny Donnersmarcków z początku XX wieku, jedyny ocalały pałac rodu.
• Kościół Dobrego Pasterza z mauzoleum – dawna ewangelicka kaplica pałacowa z lat 90. XIX wieku, zaprojektowana przez Juliusa Carla Raschdorffa, dziś kościół filialny.
• Stawy i kanały – Wielki Staw Parkowy, staw Junak, dawna fosa wokół zamku z resztkami jego murów.
• Zabytkowy żeliwny maszt, kordegardę i dawną muszlę koncertową, a w dawnym ogrodnictwie niewielki ogród zoologiczny.

Ciekawostki

Rezydencje Donnersmarcków były w pełni skanalizowane, wodę doprowadzano miedzianymi rurami, a park oświetlały latarnie na biogaz. W drzewostanie rośnie ponad sto gatunków drzew i krzewów, m.in. dęby błotne i czerwone, choiny kanadyjskie i glediczje. Wśród zwierząt można spotkać bobry, zimorodki i kowaliki.

Tripto podpowiada

Park jest otwarty i bezpłatny. Na spokojny spacer wokół stawów, tarasów i Pałacu Kawalera zarezerwuj 2–3 godziny; aleje nadają się też na rower. W ciepłe weekendy park bywa tłumny, więc lepiej przyjechać rano. Na terenie parku odbywają się imprezy plenerowe i koncerty, a od 2026 roku można zwiedzać wnętrza Pałacu Kawalera z przewodnikiem Gminnego Ośrodka Kultury. Pamiętaj o środkach na komary przy stawach.