Pałac Donnersmarcków w Nakle Śląskim

Pałac w Nakle Śląskim wygląda jak przeniesiony z angielskiej prowincji: neogotyk w duchu epoki Tudorów, schodkowe szczyty i smukła wieża podwyższona w 1891 roku. Zbudował go jeden z najbogatszych przemysłowców Górnego Śląska, hrabia Hugo I Henckel von Donnersmarck, a jego potomkowie po 1921 roku przyjęli polskie obywatelstwo – w rodzinie nazywano ich nawet „linią polską”. Dziś w pałacu działa Centrum Kultury Śląskiej z wystawami o rodzie.

Historia: letnia rezydencja, która stała się domem

Budowę rozpoczęto w 1856 roku, a ukończono w 1858, prawdopodobnie w miejscu starszego dworu. Początkowo był to letni dom rodu – główną siedzibą Hugona I był zamek Wolfsberg – ale z czasem jego potomkowie zamieszkali tu na stałe. Podobieństwa do Wolfsbergu sugerują, że projekt mógł wyjść spod ręki wiedeńskich architektów. Najstarszy syn, Łazarz IV, w latach 90. XIX wieku rozbudował pałac i w 1891 roku podwyższył wieżę, nadając budowli obecny kształt.

Po podziale Górnego Śląska w 1921 roku Nakło znalazło się w Polsce, a nakielscy Donnersmarckowie zostali i przyjęli polskie obywatelstwo. Ostatni właściciel, Łazarz V, w 1945 roku przed nadchodzącym frontem wyjechał z rodziną do Szwajcarii. Po wojnie przez niemal 60 lat działała tu szkoła rolnicza, która podzieliła sale ściankami, a pałacową kaplicę zamieniła na łazienki internatu.

Na co zwrócić uwagę

• Herby nad wejściem – fragmenty kartuszy Donnersmarcków i Laury von Kaszonyi, drugiej żony Hugona. Legenda mówi, że pałac zbudowano dla niej, ale budowę ukończono rok po śmierci pierwszej żony, więc opowieść jest mało prawdopodobna.
• Drewniana klatka schodowa z rzeźbioną balustradą i fragmenty oryginalnej boazerii w holu.
• Plafon odkryty przypadkiem na stropie jednej z sal podczas remontu w latach 2010–2012.
• Pancerny sejf Donnersmarcków, wbudowany w ścianę – dziś część wystawy „Chwała rodu Henckel von Donnersmarck”.
• Park krajobrazowy przypisywany Peterowi Josephowi Lenné, z trzema bramami wjazdowymi.

Zwiedzanie (stan na październik 2026)

• Od października do kwietnia: wtorek–niedziela 11:00–17:00 (ostatnie wejście 16:15); od maja do września do 18:00. W poniedziałki zamknięte.
• Bilet normalny 20 zł, ulgowy 15 zł, rodzinny 45 zł; audioprzewodnik 5 zł. Można płacić kartą.
• Przewodnik na wyłączność: 80 zł po polsku, 100 zł po angielsku – po wcześniejszym kontakcie.
• Adres: ul. Parkowa 1, Nakło Śląskie (gmina Świerklaniec).

Tripto podpowiada

Wjeżdżaj od ul. Głównej bramą przy dawnej kordegardzie – pierwszą od strony Tarnowskich Gór; tuż za nią, po prawej, jest duży parking. Na pałac i spacer po parku zaplanuj 1,5 godziny. Przed wyjazdem sprawdź komunikaty na stronie Centrum – pałac bywa zamknięty dla zwiedzających w dni imprez zamkniętych.