Mauzoleum Donnersmarcków w Nakle Śląskim

Po północnej stronie neoromańskiego kościoła w Nakle Śląskim stoi niewielka ceglana budowla na planie krzyża greckiego, z kartuszem herbowym nad wejściem. To rodowe mauzoleum katolickiej linii Henckel von Donnersmarcków, właścicieli Nakła od 1695 do 1945 roku. Spoczywa tu m.in. hrabia Łazarz IV (1835–1914), fundator sąsiedniego kościoła, wraz z żoną Marią.

Historia: ród, który przez 250 lat władał Nakłem

Donnersmarckowie kupili Nakło w 1695 roku i trzymali je aż do 1945 roku. Właścicielem była katolicka, bytomsko-siemianowicka linia rodu. Około 1856 roku hrabia Hugo wzniósł tu dla syna Łazarza IV duży dwór, który ten w latach 90. XIX wieku przebudował w stylu angielskiego neogotyku — dziś to pałac z Centrum Kultury Śląskiej. Łazarz IV ufundował też kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa, zbudowany w latach 1892–1894 według projektu Hugona Heera, architekta z Bytomia działającego w Wiedniu; hrabia pokrył około 90% kosztów.

Mauzoleum przy kościele przeznaczono dla nakielskiej gałęzi rodu. Data jego budowy bywa podawana różnie: część źródeł wymienia 1889 rok, natomiast pod kartuszem herbowym na fasadzie widnieje data 1898. Oprócz Łazarza IV i Marii von Schweinitz und Krein (1838–1914) wewnątrz umieszczono epitafia członków rodziny zmarłych po 1945 roku poza Polską.

Co zobaczyć

• Bryłę na planie krzyża greckiego z ceglanymi ścianami i ośmioboczną częścią środkową zwieńczoną latarnią z krzyżem.
• Kartusz herbowy Donnersmarcków nad łukowym wejściem, w szczycie ozdobionym fryzem arkadkowym.
• Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa tuż obok — neoromański, z elementami bizantyńskimi, z kopułą nad ośmiobokiem wpisanym w kwadrat.
• Dawny Zakład św. Łazarza z 1899 roku, ufundowany przez Donnersmarcków dla sierot po górnikach z ich kopalń.

Tripto podpowiada

Mauzoleum stoi na terenie parafialnym przy kościele, a o możliwość zajrzenia do środka trzeba pytać w parafii. Nakło Śląskie należy do gminy Świerklaniec i od zachodu graniczy z Tarnowskimi Górami; przez wieś biegnie droga krajowa nr 78, a przy linii kolejowej nr 131 jest stacja. Na mauzoleum i kościół wystarczy kwadrans, więc połącz je z pałacem Donnersmarcków, który można zwiedzać z przewodnikiem lub samodzielnie z wideoprzewodnikiem.