Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Nakle Śląskim

Ceglany kościół w Nakle Śląskim wygląda, jakby ktoś połączył neoromańską świątynię z bizantyjską kopułą. To fundacja hrabiego Łazarza IV Henckla von Donnersmarcka, który pokrył ok. 90% kosztów budowy, a obok kazał postawić rodowe mauzoleum i sierociniec dla dzieci górników. Na wieży wiszą dziś dzwony, które w 2017 roku przyjechały z zamkniętego kościoła ewangelickiego w Wuppertalu.

Historia: kościół dla górniczej osady

Do końca XIX wieku katolicy z Nakła chodzili na nabożeństwa do Żyglina. Gdy osada się rozrosła, właściciel tutejszych dóbr, mieszkający w pobliskim pałacu Łazarz IV, zainicjował w 1892 roku budowę własnej świątyni. Kamień węgielny wmurowano 18 sierpnia 1892 roku, a projekt przygotował Hugo Heer, architekt pochodzący z Bytomia i działający w Wiedniu. Kościół dla ok. 1500 wiernych konsekrował 24 października 1894 roku kardynał Georg von Kopp, biskup wrocławski, a pierwszym proboszczem został ks. Rudolf Anderko.

Architektura: neoromanizm z bizantyjskim akcentem

Świątynia jest orientowana, murowana z cegły i trójnawowa, ale jej sercem jest ośmiobok wpisany w kwadrat, nakryty ośmioboczną kopułą. Od zachodu fasadę z głównym wejściem flankują dwie wieże, a prezbiterium zamyka się trójbocznie. Elewacje zdobią ceglane fryzy i arkady typowe dla historyzmu końca XIX wieku. Wnętrze jest podporządkowane przestrzeni pod kopułą, choć wystrój zmieniano podczas powojennych remontów.

Na co zwrócić uwagę

• Organy z 1894 roku zbudowane przez świdnicką firmę Schlag & Söhne – 10 głosów, dwa manuały, wyremontowane w 2005 roku.
• Dzwony z Wuppertalu – podczas II wojny światowej dwa z trzech pierwotnych dzwonów zarekwirowano. W 2017 roku parafia otrzymała dwa dzwony z 1995 roku z zamkniętego kościoła św. Michała w Elberfeld; po raz pierwszy zabrzmiały na Wielkanoc.
• Mauzoleum Donnersmarcków z 1889 roku po północnej stronie kościoła, na planie krzyża greckiego. Spoczywają w nim m.in. Łazarz IV (1835–1914) i jego żona Maria, a epitafia upamiętniają członków rodu zmarłych po 1945 roku poza Polską.
• Dawny Zakład św. Łazarza z 1899 roku – sierociniec dla dzieci górników z kopalń Donnersmarcków, prowadzony przez siostry boromeuszki; dziś dom pomocy społecznej.

Tripto podpowiada

Kościół stoi przy ul. Głównej 3 w Nakle Śląskim (gmina Świerklaniec, powiat tarnogórski) i jest czynną świątynią parafialną, więc wnętrze najłatwiej obejrzeć przed lub po mszy. Na kościół i mauzoleum z zewnątrz wystarczy 30–45 minut. Ok. 200 m dalej stoi neogotycki pałac Donnersmarcków, dziś instytucja kultury z wystawami – razem tworzą spójną wycieczkę śladami rodu. Kilka kilometrów dalej, w parku w Świerklańcu, zobaczysz drugie mauzoleum Donnersmarcków z kościółkiem z lat 1895–1897.