Rynek w Żarach

Rynek w Żarach to centrum największego miasta polskich Łużyc, liczącego według GUS (2021) 36 004 mieszkańców. Pośrodku placu stoi wolnostojący ratusz, którego murowane początki sięgają pierwszej połowy XIV wieku, a dookoła kamienice z XVII–XIX wieku i ławeczka upamiętniająca Georga Philippa Telemanna, który zaczynał tu karierę nadwornego kapelmistrza.

Historia: ratusz po pożarach i przebudowach

Żary otrzymały prawa miejskie w 1260 roku, a pierwszy murowany ratusz powstał w pierwszej połowie XIV wieku. Dzisiejszy kształt budynku to efekt odbudów po pożarach z lat 1523, 1617, 1684 i 1690. W 1700 roku drewnianą wieżę zastąpiono murowaną, kwadratową, nakrytą namiotowym hełmem. W latach 1830–1845 zamurowano podcienia, a do bryły włączono domki ubogich kupców, czyli dawne kramy przy ratuszu. Przebudowa z lat 1920–1926 odebrała gmachowi większość renesansowego charakteru. Po wojennych zniszczeniach ratusz remontowano w latach 1961–1966, elewację odnowiono w 1997 roku, a wnętrza i dach w 2010 roku.

Co zobaczyć

• Renesansowy portal w zachodniej elewacji ratusza, ozdobiony w 1929 roku mozaiką, oraz renesansowe i barokowe sklepienia w przyziemiu.
• Kamienice wokół rynku – najstarsze z XVII wieku, m.in. dawna gospoda „Pod Złotą Gwiazdą” (Rynek 12) z 1770 roku.
• Studnię z figurą bazyliszka przy ratuszu, z tablicą opowiadającą żarską legendę.
• Ławeczkę Telemanna przed Salonem Wystaw Artystycznych, odsłoniętą 17 kwietnia 2010 roku z okazji 750-lecia miasta. Autorem rzeźby kompozytora grającego na skrzypcach jest Marek Szala z Zakopanego, przy współpracy żarskiego artysty Kazimierza Polaka.

Ciekawostki

Telemann przyjechał do Żar z Lipska w 1704 roku na zaproszenie hrabiego Erdmanna II von Promnitza i do 1708 roku dyrygował nadworną orkiestrą. W utworach z tego okresu pojawiają się motywy polskiej muzyki ludowej. Według miejskiego serwisu o kompozytorze to właśnie na żarskim dworze Telemann zakochał się w Amalii Louise Juliane Eberlin, dwórce księżnej, która przybyła tu w 1706 roku. Poznał tu też poetę Erdmanna Neumeistra, do którego tekstów napisał muzykę.

Tripto podpowiada

• Ratusz to siedziba Urzędu Miejskiego (Rynek 1–5), więc wnętrza nie są udostępniane do zwiedzania. Portal i bryłę obejrzysz z placu; w 2026 roku trwa termomodernizacja budynku o wartości blisko 4 mln zł.
• Punkt informacyjno-promocyjny miasta działa przy Rynku 17. Zimą 2025/2026 przy ratuszu urządzono lodowisko o powierzchni 350 m².
• Na spacer po rynku wystarczy pół godziny. Kilka minut dalej stoją zamek Bibersteinów i barokowy pałac Promnitzów; rewitalizacja zamku za ok. 51 mln zł ma potrwać do końca 2029 roku.