Zamek w Żarach

Kilka kroków od żarskiego rynku stoi zespół, w którym gotycki zamek Bibersteinów sąsiaduje z barokowym pałacem Promnitzów. W kaplicy pałacowej ślub brał Georg Philipp Telemann, kapelmistrz tutejszego dworu, a w XIX wieku w starym zamku urządzono pruskie więzienie. Po latach ruiny i pożarze wieży w 2019 roku zamek należy do miasta, które w 2026 roku rozpoczęło jego wartą ponad 40 mln zł renowację.

Historia: Dewin, Bibersteinowie, Promnitzowie

Murowany zamek wzniósł przypuszczalnie w połowie XIII wieku Albrecht Dewin; odpowiadał on obecnemu skrzydłu północnemu. Od 1280 roku Żary należały do miśnieńskiego rodu von Packów, którzy w latach 1320–1329 dobudowali skrzydło zachodnie i wieżę. W 1355 roku miasto przeszło na własność Bibersteinów. W połowie XVI wieku Hieronim i Krzysztof Bibersteinowie przebudowali zamek w stylu renesansowym, otaczając dziedziniec z trzech stron krużgankami z dekoracją sgraffitową. W 1558 roku zamek kupili Promnitzowie, a w latach 1710–1728 dobudowali obok barokowy pałac, nazywany nowym zamkiem. Około 1700 roku wieża zyskała barokowy hełm. Od 1824 roku stary zamek był pruskim więzieniem państwowym, a w latach 1930–1945 mieściło się w nim muzeum regionalne. Pożar w 1945 roku zniszczył obie budowle.

Telemann na dworze Promnitzów

W 1705 roku młody Telemann został kapelmistrzem hrabiów Promnitz. Żarski dwór uchodził za jeden z najświetniejszych dworów magnackich epoki saskiej i utrzymywał kapelę złożoną z muzyków polskich, czeskich i niemieckich. W Żarach, a potem w Pszczynie i podczas podróży do Krakowa, kompozytor poznał polską muzykę taneczną i ludową, która zainspirowała wiele jego utworów. Na rynku stoi jego ławeczka z 2010 roku.

Co zobaczyć

• Czworoboczną wieżę wtopioną w skrzydło południowe, z hełmem odtworzonym w latach 2020–2021 po podpaleniu w 2019 roku.
• Cztery skrzydła wokół dziedzińca z krużgankami, łączące gotyk z renesansem.
• Fasadę pałacu Promnitzów z kolumnadą ośmiu kolumn korynckich i półkolistym frontonem z herbami Erdmanna II Promnitza i Anny Marii von Sachsen-Weissenfels.

Tripto podpowiada

Latem 2026 roku miasto podpisało umowę na kompleksowy remont zamku Dewinów-Bibersteinów-Promnitzów; ma w nim powstać Centrum Kultury i Tradycji. Na czas prac spodziewaj się placu budowy, a na zwiedzanie wnętrz, wcześniej udostępnianych tylko okazjonalnie przez Stowarzyszenie Region Łużyce, raczej nie licz. Bryłę zamku i pałacu najlepiej obejrzeć z zewnątrz podczas półgodzinnego spaceru po starówce, a potem zajrzeć na rynek do ławeczki Telemanna.