Wieża widokowa Promnitza w Żarach

Nad wejściem do kamienno-ceglanej wieży w żarskim Zielonym Lesie wisi niemiecka tablica sklejona z siedmiu odłamków znalezionych wokół budowli. Przypomina, że wieżę postawiono w 1864 roku z inicjatywy Towarzystwa Upiększania Miasta. Dziś, po remoncie Lasów Państwowych, na taras prowadzi 86 metalowych schodów, a przy dobrej pogodzie widać stąd Śnieżkę – najwyższy szczyt Karkonoszy, odległy o ponad sto kilometrów.

Historia: wieża jak mały fort

Zielony Las to dawne tereny parkowe Żar. W XVIII wieku na zlecenie Erdmanna II von Promnitza, pana na Żarach, powstał tu kompleks pałacowo-parkowy – i to od rodu Promnitzów wieża wzięła potoczną nazwę. Samą budowlę wzniesiono jednak dopiero w XIX wieku staraniem Towarzystwa Upiększania Miasta. Jego przewodniczący, J.H. von François, był związany z armią, dlatego wieży nadano militarny wygląd: przypomina blokhauz, a taras widokowy stylizowano na forteczny.

Do budowy użyto kamieni polodowcowych i cegieł z pobliskiej cegielni – stąd inne nazwy: „czerwona” albo „ceglana” wieża, czasem także myśliwska. Po wojnie budowla niszczała, a dawne kamienne schody uległy zniszczeniu. W latach 2015–2016 Nadleśnictwo Lipinki zabezpieczyło mury, wstawiło metalowe schody i odtworzyło taras; remont kosztował 240 tys. zł, a wieżę otwarto ponownie 31 marca 2016 roku.

Co zobaczyć

• Taras widokowy – panorama lasów południowej części województwa lubuskiego, a w dobrą pogodę Karkonosze ze Śnieżką.
• Tablicę fundacyjną nad wejściem, złożoną z siedmiu fragmentów.
• Mur z kamieni polodowcowych z ceglanymi narożnikami – według nadleśnictwa wieża ma ok. 16 m wysokości (inne źródła podają 15 m) i stoi na planie kwadratu o boku blisko 5 m.
• Tablice z historią wieży po polsku i po niemiecku – to jeden z przystanków ścieżki przyrodniczo-leśnej.

Trzy wieże Zielonego Lasu

W tym samym lesie stoją jeszcze dwie wieże. Kamienna wieża Bismarcka miała mieć 42 m, ale wojny i brak pieniędzy sprawiły, że nigdy jej nie ukończono; obok niej warto zajrzeć do pomnika dawnego leśniczego Eberta i pozostałości kamiennego kręgu, przy którym turyści śpiewali kiedyś pieśni. Najwyższa, 32-metrowa stalowa wieża przeciwpożarowa służy obserwatorowi nadleśnictwa, który wypatruje dymów nad lasem.

Tripto podpowiada

Wieża jest otwierana codziennie od rana do wieczora i zamykana na noc; wstęp jest bezpłatny. Na spacer z parkingu, wejście na taras i powrót zarezerwuj 1–1,5 godziny. Nadleśnictwo udostępnia parkingi przy drodze z Żar do Łazu (przy ścieżce przyrodniczo-edukacyjnej, ze stołami i ławkami) oraz przy wejściu do lasu od strony stadionu „Syrena”. Na Śnieżkę patrz w przejrzyste, chłodne dni – podczas otwarcia wieży w 2016 roku gór akurat nie było widać.