Wieża Bismarcka w Żarach

Budowę tej wieży zaczęto 1 kwietnia 1914 roku – w 99. rocznicę urodzin Ottona von Bismarcka – i nigdy jej nie skończono. Wieża Bismarcka w Żarach (niem. Bismarckturm Sorau) stoi w lesie na Wzniesieniach Żarskich na południe od miasta. Zamiast planowanych 42 metrów urosła do 25, a jej ceglane, sklepione wnętrze wygląda dziś bardziej jak ruina zamku niż pomnik kanclerza.

Historia: pomnik, którego nie dokończono

Inicjatorami budowy były żarska sekcja Towarzystwa Karkonoskiego (Riesengebirgsverein) i miejskie Towarzystwo Upiększania Żar. W czerwcu 1914 roku prace przerwał strajk robotników, a wybuch I wojny światowej zatrzymał budowę na dobre. Po 1918 roku kult Bismarcka osłabł, a powojenne kłopoty gospodarcze sprawiły, że do prac już nie wrócono. W niedokończonej wieży zamontowano jedynie drewniane schody na szczyt, podparte belkami. Koszt budowy szacuje się na ok. 140 000 marek.

Wieża obserwacyjna i powolny upadek

Po 1945 roku, gdy Żary znalazły się w granicach Polski, wieżę przekształcono w punkt obserwacji przeciwpożarowej lasu. W latach 70. na szczycie zbudowano drewniane obserwatorium, rozebrane ze względów bezpieczeństwa w 2002 roku. Funkcję strażnicy wieża pełniła do 1980 roku, kiedy postawiono nową, wyższą wieżę obserwacyjną. Od tego czasu zabytek niszczeje: rozkradziono granitowe schody, część okładziny fasady i taras widokowy, a wnętrze pokryły graffiti.

Na co zwrócić uwagę

• Ceglane łuki i sklepienia wnętrza z pustymi otworami okiennymi.
• Granitowe i ceglane mury – materiały, z których miała powstać cała budowla.
• Skalę niedokończenia – spróbuj wyobrazić sobie jeszcze 17 metrów ponad obecną koroną.

Tripto podpowiada

Wieża nie jest udostępniona do zwiedzania, a według relacji turystów teren jest ogrodzony ze względu na ryzyko obrażeń – oglądaj ją z zewnątrz i nie wspinaj się na mury. W pobliżu przebiega niebieski szlak turystyczny, a na mapach zaznaczono „schody na wieżę Bismarcka”. Wizytę najlepiej połączyć ze spacerem do Góry Żarskiej (Gołębiej, 226,9 m n.p.m.), najwyższego punktu województwa lubuskiego, położonej ok. 2,5 km na południe od miasta. Na samą wieżę wystarczy kwadrans, ale z pętlą po Lesie Żarskim zarezerwuj 2–3 godziny.