Pomnik Czynu Powstańczego na Górze Św. Anny

Nad kamiennym amfiteatrem, na wapiennej skarpie naprzeciw sanktuarium św. Anny, stoi Pomnik Czynu Powstańczego — dzieło Xawerego Dunikowskiego, odsłonięte 19 czerwca 1955 roku przy udziale tłumów wypełniających amfiteatralne mury. To główne miejsce uroczystości ku czci poległych w powstaniach śląskich i jeden z najbardziej znanych pomników na Śląsku.

Kamieniołom, bitwa i amfiteatr

Przed I wojną światową działał tu kamieniołom wapienia, połączony konną kolejką wąskotorową — „rosbanką" — ze Zdzieszowicami; obok stały wapienniki, z których jeden przetrwał do dziś. W okresie III powstania śląskiego rozegrała się tu krwawa bitwa — Niemcy obronili Górę Św. Anny (wówczas Anaberg). W 1934 roku niemieckie władze rozpoczęły przebudowę kamieniołomu na amfiteatr ku czci poległych z 1921 roku: 7 tysięcy miejsc siedzących i 20 tysięcy stojących. Nad amfiteatrem stanęło w 1938 roku mauzoleum — monumentalna, niska rotunda z wąskimi oknami wzorowanymi na średniowiecznych strzelnicach. Po przybyciu Armii Czerwonej w 1945 roku mauzoleum wysadzono wraz ze sarkofagami.

Pomnik Dunikowskiego

To właśnie tutaj Polacy uhonorowali polskich powstańców — stąd pomysł na pomnik. Od odsłonięcia w 1955 roku amfiteatr i pomnik są główną sceną rocznicowych uroczystości powstańczych.

Praktycznie

Teren jest dostępny cały rok, całą dobę, a wstęp jest bezpłatny — podobnie jak parking w pobliżu. Adres: ulica Dunikowskiego na Górze Świętej Anny.