Klasztor z wirydarzem na Górze Św. Anny

Góra Świętej Anny to franciszkańskie sanktuarium z bazyliką, klasztorem i barokową kalwarią na szczycie dawnego wulkanu, najważniejsze miejsce pielgrzymkowe Opolszczyzny i całego Górnego Śląska. Na wzgórzu w gminie Leśnica spotykają się trzy opowieści: kult św. Anny trwający od końca XV wieku, geologia wygasłego wulkanu oraz pamięć o walkach z 1921 roku. Zespół jest Pomnikiem Historii, a przyjeżdżają tu zarówno polscy pielgrzymi, jak i Ślązacy z Niemiec.

Historia sanktuarium na Górze Świętej Anny

Wzgórze nazywano dawniej Chełmem (Chelmberg). W 1480 roku stanął tu drewniany kościół św. Jerzego, ufundowany przez ród Strzałów. Na początku XVII wieku przeniesiono do niego późnogotycką figurkę św. Anny Samotrzeciej – od niej wzięła się nowa nazwa kościoła i całej góry.

Przełom nastąpił w 1655 roku: w czasie potopu szwedzkiego przybyło tu z Krakowa około 30 franciszkanów. Klasztor najpierw był drewniany, a w latach 1671–1673 dzięki fundacji hrabiów Gaschin zbudowano barokowy kościół. Murowany klasztor wzniesiono w latach 1733–1749, a w 1768 roku dodano arkadowy dziedziniec zwany Rajskim Placem. Losy zakonników nie były spokojne: w 1810 roku pruskie władze skasowały klasztor, w 1875 roku franciszkanów usunięto w czasie Kulturkampfu, a w 1940 roku ponownie wyrzucili ich naziści. Po wojnie wrócili i prowadzą sanktuarium do dziś.

W 1980 roku kościół otrzymał tytuł bazyliki mniejszej, a w 1983 roku modlił się tu Jan Paweł II – upamiętnia to pomnik papieża. Od 2004 roku „komponowany krajobraz kulturowo-przyrodniczy” Góry Świętej Anny jest Pomnikiem Historii.

Co zobaczyć: bazylika, Rajski Plac, kalwaria

• Bazylika św. Anny – barokowe wnętrze z bogatymi ołtarzami i malowanymi sklepieniami. W ołtarzu głównym znajduje się cudowna figurka św. Anny Samotrzeciej z XV wieku: Anna trzyma na rękach Maryję i Dzieciątko.
• Rajski Plac – dziedziniec otoczony arkadami, przy których ustawiono 15 konfesjonałów. Przed wielkimi odpustami tworzyły się tu długie kolejki pielgrzymów.
• Kalwaria – zgodę biskupa wrocławskiego wydano w 1700 roku, a budowę według projektu Włocha Domenico Sighno ukończono w 1709 roku; pierwotnie powstały 33 kaplice, kolejne dobudowywano później. Kaplice rozrzucone po stokach tworzą Drogę Krzyżową i Dróżki Matki Bożej. Spacer od Gradusów i Kaplicy Piłata do Trzech Krzyży zajmuje około godziny.
• Grota Lurdzka – plac modlitewny z grotą wzorowaną na Lourdes, urządzony w latach 1912–1913 według projektu Johanna Carla Bauma. W czasie dużych pielgrzymek część mszy odprawia się właśnie tutaj.
• Dom Pielgrzyma – budynek z lat 1928–1938 na południe od klasztoru, dziś z noclegami dla pielgrzymów i turystów.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Sama bazylika i Rajski Plac to około godzina. Jeśli chcesz przejść kalwarię, zejść do amfiteatru i pomnika Czynu Powstańczego oraz zajrzeć do rezerwatu geologicznego, zaplanuj pół dnia. Teren jest pagórkowaty: do kościoła prowadzą schody, a ścieżki między kaplicami bywają nierówne, więc załóż wygodne buty. Wózek dziecięcy przejedzie po głównych alejkach, ale część kaplic jest dostępna tylko po schodach.

Grupy od 15 osób mogą poprosić o przewodnika franciszkańskiego, który opowie historię sanktuarium albo poprowadzi Drogę Krzyżową – termin trzeba ustalić wcześniej telefonicznie i po przyjeździe zgłosić się na furcie klasztornej. Wejście do bazyliki i na kalwarię jest bezpłatne; pamiętaj, że to czynne miejsce kultu, więc w czasie mszy zwiedzanie wnętrza nie jest możliwe.

Najwięcej ludzi przyjeżdża na odpust św. Anny pod koniec lipca oraz na wielkie pielgrzymki letnie. Jeśli zależy Ci na ciszy, wybierz dzień powszedni wiosną lub jesienią – jesienne kolory lasów na stokach są wtedy najpiękniejsze.

Msze i informacje praktyczne (stan na październik 2026)

• Niedziele: msze o 7:00, 8:30, 10:00, 11:30 i 17:00, a o 15:30 msza w języku niemieckim; o 14:00 nabożeństwo.
• Dni powszednie: 7:00 przez cały rok; od 1 maja do 31 października dodatkowo 11:00 i 18:00. W soboty o 18:00 msza niedzielna.
• Kontakt z sanktuarium (furta): ul. Klasztorna 6, 47-154 Góra Świętej Anny, tel. 77 463 09 00, sanktuarium@swanna.pl.
• Kancelaria parafialna: tel. 77 461 54 64, piątek 15:30–17:30, sobota 10:00–11:00.
• Noclegi w Domu Pielgrzyma rezerwuje się przez stronę dompielgrzyma.pl.

Dojazd

Góra Świętej Anny leży około 40 km na południowy wschód od Opola, kilka kilometrów od autostrady A4, w połowie drogi między Opolem a Gliwicami. Z Katowic to ok. 80 km, z Wrocławia ok. 150 km. Najwygodniej przyjechać samochodem; komunikacja autobusowa jest ograniczona, więc rozkład sprawdź przed wyjazdem. Wieś ma zaledwie ok. 430 mieszkańców, ale w sezonie pielgrzymkowym jest tu bardzo tłoczno.

W okolicy

• Amfiteatr i pomnik Czynu Powstańczego – amfiteatr z lat 1934–1938 w dawnym kamieniołomie wapienia i monumentalny pomnik Xawerego Dunikowskiego z lat 1955–1956, upamiętniający III powstanie śląskie i bitwę o Górę Świętej Anny z maja 1921 roku.
• Muzeum Czynu Powstańczego (ul. Leśnicka) – oddział Muzeum Śląska Opolskiego, otwarte wt–nd 9:00–16:00, w grudniu–lutym nieczynne w niedziele; bilet 8/5 zł, w czwartki wstęp wolny; kasa przyjmuje tylko gotówkę.
• Rezerwat geologiczny i ścieżka geoparku – odsłonięcia nefelinitu, czyli skały z dawnego komina wulkanicznego.
• Kamień Śląski z sanktuarium św. Jacka – ok. 15 km.