Mury w Strzelcach Opolskich

Średniowieczne Strzelce Opolskie były zaskakująco małe: od Bramy Opolskiej do Bramy Krakowskiej było zaledwie 250 m, a cały pierścień murów miał około 900 m długości i zamykał niespełna 6 ha. Od południa miasto chroniły zamek i podmokłe, poprzecinane strumieniami tereny, od północnego wschodu fosa zasilana wodą z potoku. Do dziś przetrwały cztery fragmenty murów i gotycka baszta przy kościele św. Wawrzyńca, przebudowana na dzwonnicę.

Historia: miasto przy zamku

Strzelce zostały najpewniej lokowane w 1290 roku przez księcia opolskiego Bolka I, a ponownie, na prawie magdeburskim, w 1362 roku. Mury wzmiankowano po raz pierwszy w 1327 roku; z obu stron łączyły się z zamkiem książęcym w południowej części miasta. Miały od 0,9 do 1,3 m grubości i ponad 6 m wysokości, a w ich koronie biegł ganek dla obrońców. Przed murem ciągnęła się fosa, a do miasta prowadziły tylko dwie bramy — Opolska i Krakowska — niewielkie budowle na planie kwadratu. Od południa, między zamkiem a bagnami, miasto osłaniał dodatkowo ziemny wał szeroki na 7 m, z dwiema liniami rowów.

Kres zwartemu obwodowi przyniósł XIX wiek. Przy budowie szosy z Opola do Bytomia przebito mur między Bramą Opolską a zamkiem. W latach 1825–1826 tuż przy dawnych umocnieniach stanął ewangelicki kościół Bożego Ciała, a około 1837 roku naprzeciw niego, obok średniowiecznych murów, zaczęto budować kaplicę-mauzoleum rodziny Renardów.

Co zobaczyć

• Baszta-dzwonnica przy kościele św. Wawrzyńca — XV-wieczna baszta obronna przebudowana na dzwonnicę na przełomie XVII i XVIII wieku. Dolna część jest prostokątna i murowana z kamienia, dwie górne kondygnacje są ośmioboczne, z ceglaną górą, a całość wieńczy łamany, ośmiopołaciowy dach kryty łupkiem. To najbardziej charakterystyczny ślad dawnych fortyfikacji.
• Fragmenty murów po wschodniej i zachodniej stronie dawnego obwodu, m.in. przy ul. Opolskiej naprzeciw kościoła Bożego Ciała, w stronę zamku, oraz przy ul. Kościuszki.
• Ruiny zamku z XIV wieku — dawna siedziba książąt strzeleckich, spalona przez wojska radzieckie w 1945 roku.

Ciekawostki

Okolice Strzelec obfitują w wapień, dlatego mury i baszty wznoszono z miejscowego kamienia wapiennego, a ceglane są tylko detale i górne partie. Ten sam lokalny styl — łamany wapień i czerwona cegła — widać w wielu budynkach w regionie.

Tripto podpowiada

Mury ogląda się z zewnątrz, bezpłatnie i o każdej porze. Najwygodniej zacząć od kościoła św. Wawrzyńca z basztą-dzwonnicą, przejść ulicą Kościuszki, a potem ul. Opolską w stronę kościoła Bożego Ciała i ruin zamku. Cała pętla po dawnym obwodzie zajmuje około godziny — dawne miasto było naprawdę niewielkie.