Zamek w Strzelcach Opolskich

Puste okna, bluszcz na murach i jasna wieża nad parkiem — tak od 21 stycznia 1945 roku wygląda dawna siedziba książąt strzeleckich, a potem hrabiów Colonnów i Renardów. Zamek w Strzelcach Opolskich spłonął razem z niemal całym centrum miasta i nigdy go nie odbudowano, choć planów nie brakowało. Ruina stoi w zabytkowym parku kilka minut od rynku, a wstęp na teren parku jest bezpłatny.

Historia: od wieży myśliwskiej do rezydencji

Strzelce leżały na szlaku Kraków–Wrocław, a pierwsza osada była siedzibą książęcych strzelców, którzy pilnowali drogi i korzystali z drewnianego zameczku myśliwskiego. Murowany zamek powstał prawdopodobnie po pożarze w 1273 roku; pierwsza wzmianka o Castrum Strelecense pochodzi z księgi uposażeń biskupstwa wrocławskiego z początku XIV wieku. Była to zwarta wapienna wieża o wymiarach 16,1 × 13,9 m i murach grubości do 190 cm. W 1323 roku Strzelce zostały stolicą samodzielnego księstwa, a książę Albert przebudował zamek i otoczył miasto murami, których częścią była południowa ściana zamku.

Po wygaśnięciu Piastów opolskich zamek był w ruinie. Od 1562 roku dzierżawca Georg von Redern odbudowywał go przez ponad trzy dekady, do 1596 roku — rada miejska ufundowała na ten cel 40 tys. cegieł. Od 1651 roku przez ponad 150 lat panowali tu hrabiowie Colonna; księgi gruntowe z 1786 roku opisują, że każdy szewc oddawał zamkowi rocznie parę butów, a piekarze piekli na święta pszenną struclę.

Złoty wiek Renardów i pożar

Po 1815 roku dobra objął Andreas Maria von Renard, przemysłowiec, który posiadał 22 zakłady hutnicze i był drugim producentem żelaza na Górnym Śląsku. To on uczynił zamek siedzibą rodu: w 1840 roku rozbudował zachodnie skrzydło, dodał charakterystyczną wieżę i stajnię dla koni pełnej krwi, a od 1832 roku zakładał park krajobrazowy z oranżerią, ananasarnią i bażanciarnią. Ostatni właściciele, rodzina zu Castell-Castell, mieszkali tu od 1932 roku; pamiętniki hrabiny Sybilli opisują ciemne korytarze i pokoje nazywane od kolorów ścian. W 1945 roku wojska radzieckie podpaliły miasto, zniszczenia w centrum sięgnęły 90%.

Co zobaczyć

• Wieża zamkowa z XIX wieku — odnowiona w 2018 roku, najlepiej widoczna z parkowych alejek.
• Mury ruin z pustymi oknami, jesienią pokryte czerwonym bluszczem.
• Park miejski ze starodrzewem — dawny park Renardów.
• Legenda o Elżbiecie, córce księcia Alberta, która w 1359 roku poślubiła Władysława Białego i zmarła rok później; jej duch ma wracać do zamku. Hrabina Eufemia Renard kazała postawić dla niej pomnik — w postaci rzymskiej bogini Ceres, bo nikt nie znał wizerunku księżniczki.

Tripto podpowiada

Ruiny ogląda się z zewnątrz: zamek jest prywatny, a dziedziniec ogrodzony — nie wchodź na mury. Na obejście ruin i spacer po parku wystarczy 30–45 minut, alejki są płaskie i wygodne z wózkiem. Plany hotelu w odbudowanym zamku utknęły m.in. dlatego, że wzmocnienie fundamentów wymagałoby wbicia około tysiąca ośmiometrowych żelbetowych pali. Strzelce leżą przy autostradzie A4, ok. 30 km od Opola, a Góra Świętej Anny jest w zasięgu krótkiego dojazdu.