Muzeum Historii Przemysłu w Opatówku

Muzeum Historii Przemysłu w Opatówku działa w klasycystycznej fabryce sukna Fiedlerów z lat 1824–1826 – budynku, który sam jest zabytkiem techniki. Na pięciu kondygnacjach zachowała się drewniana konstrukcja hal i żeliwne schody, a w środku stoją maszyny parowe, krosna, prasy drukarskie i jedna z największych w Polsce kolekcji dawnych fortepianów. To dobry cel na pół dnia w okolicy Kalisza, także z dziećmi, które lubią maszyny.

Historia: fabryka, która stała się muzeum

Fabrykę sukna wzniesiono w okresie industrializacji Królestwa Polskiego, gdy wokół Kalisza powstawał okręg przemysłowy; wysokiej jakości sukno produkowano tu od 1826 roku aż do wielkiego kryzysu gospodarczego w XX wieku. Kompleks uchodzi za jedyny zachowany w Europie zespół przemysłowy z pierwszej połowy XIX wieku, w którym da się prześledzić wszystkie fazy produkcji – od surowca do gotowego wyrobu. Muzeum założono 1 stycznia 1981 roku, zwiedzającym otwarto je w 1991 roku, a w 1998 roku wpisano do Państwowego Rejestru Muzeów (nr 45). Za przebudowę zabytkowego skrzydła zachodniego na cele muzealne placówka otrzymała w 2025 roku Grand Prix w konkursie Izabella 2024.

Co zobaczyć

W dawnych wnętrzach fabrycznych prezentowanych jest osiem stałych ekspozycji i jedna czasowa, a zbiory liczą ok. 12 tys. obiektów.

• XIX-wieczne napędy i pracujące maszyny – w przyziemiu najcięższe eksponaty: maszyny i silniki parowe, krosna i maszyny przygotowujące przędzę.
• Przemysł w Kaliskiem w XIX wieku – gabinet fabrykanta i izba robotnicza, a w centrum sali snowadło zespołowe takie jak te, które pracowały w opatóweckiej fabryce. Ciekawostka: hafciarka ręczna z pantografem, nazywana przez muzealników „pierwszym haftem komputerowym”, oraz silniki lotnicze – odrzutowy i gwiazdowy – z pobliskiej WSK Kalisz.
• Fortepiany firm polskich XIX i XX wieku – ponad 50 instrumentów: fortepiany skrzydłowe i stołowe, fortepian-lira i pianina, m.in. z kaliskich wytwórni Bettinga, Fibigera, Hintza i Lindemanna oraz z Paryża, Berlina, Petersburga i Wiednia. Ta część wystawy jest bezpłatna.
• Dziewiarstwo i laboratorium przemysłowe – maszyny dziewiarskie na II piętrze i przyrządy do badania tkanin, przekazane głównie przez zakłady jedwabnicze „Wistil”.
• Drukarnia i pracownia czerpania papieru – dzieje kaliskiego drukarstwa od 1603 roku; zwróć uwagę na maszynę, która sama odlewała z roztopionego metalu wybraną na klawiaturze literę i od razu jej używała.
• Dawna maszynownia fabryczna – ekspozycja urządzona w 2011 roku dokładnie tam, gdzie w latach 20. XIX wieku Fiedlerowie ulokowali maszynownię.
• Ceramika XIX–XXI wieku – wybór z kolekcji liczącej ponad 2500 obiektów polskiej ceramiki użytkowej.

Ciekawostki

Najliczniejszą kolekcją technicznego z założenia muzeum są… instrumenty muzyczne – źródła podają różnie: ponad 50 lub ponad 60 fortepianów i pianin z lat 1820–1939. Muzeum posiada też ornaty i stuły Jana Pawła II, Benedykta XVI i Franciszka na tle zabytkowych paramentów z kościołów w Opatówku i Gyżycach – ta wystawa jest jednak obecnie pokazywana w siedzibie Starostwa Powiatowego w Kaliszu, nie w Opatówku.

Tripto podpowiada

Muzeum mieści się przy ul. Kościelnej 1. Według oficjalnej strony jest otwarte od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–15:30 i w niedziele 11:00–16:00; w soboty przyjmuje tylko grupy od 10 osób po wcześniejszym uzgodnieniu, a ostatnie wejście jest godzinę przed zamknięciem. Bilet normalny kosztuje 15 zł, ulgowy 10 zł, a w środy wstęp na wystawy jest bezpłatny (za okazaniem pobranego biletu). Przewodnik kosztuje 50 zł. Zwiedzanie trwa ok. 2 godzin. Muzeum jest zamknięte w główne święta, m.in. 1 i 6 stycznia, w Wielkanoc, Boże Ciało, 15 sierpnia, 1 i 11 listopada oraz 24–26 grudnia.