Dworek Marii Dąbrowskiej w Russowie

W tym dworku pod Kaliszem w 1889 roku urodziła się Maria Dąbrowska, autorka „Nocy i dni”, i spędziła tu dzieciństwo oraz młodość do 1907 roku. Dom nigdy nie należał do jej rodziny – ojciec, Józef Szumski, był administratorem majątku. Od 1979 roku dworek jest oddziałem literackim Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej, z odtworzonymi wnętrzami i 4-hektarowym parkiem.

Historia: od ruiny do muzeum

Na początku 1889 roku Józef Szumski objął w Russowie posadę administratora majątku Kazimierza Waliszewskiego. Wieś należała wtedy do gminy Zborów i parafii Tykadłów; dziś to gmina Żelazków. Dąbrowska opuściła Russów jako młoda kobieta, ale ziemia kaliska wracała w jej prozie, wspomnieniach i „Dzienniku” – dworek i okoliczna wieś pojawiają się w „Nocach i dniach”, w opowiadaniach „Ludzie stamtąd” i w „Uśmiechu dzieciństwa”.

Pomysł muzeum zrodził się po śmierci pisarki w 1965 roku. Nie było łatwo: do 1953 roku w dworku działała szkoła podstawowa, a potem przez ponad dekadę mieszkali tu lokatorzy, a budynek popadał w ruinę. W 1971 roku w odbudowanym domu otwarto Izbę Pamięci Marii Dąbrowskiej, dzielącą budynek z Klubem Rolnika. Status oddziału muzeum przyszedł w 1979 roku. Przed 100. rocznicą urodzin pisarki, w 1989 roku, dobudowano ganki i przywrócono okiennice, a ostatnią część dworku odzyskano od lokatorów dopiero w latach 2010–2011.

Co zobaczyć

• Odtworzone wnętrza z czasów pobytu Dąbrowskiej: pokój pisarki, pokój ojca, salon, sypialnia i kuchnia dworska.
• Fotografie, rękopisy i dokumenty osobiste pokazujące związki pisarki z ziemią kaliską.
• Park krajobrazowy o powierzchni 4 ha, uporządkowany od końca lat 80. XX wieku, z utwardzonymi alejkami.
• Skansen z sześcioma drewnianymi budynkami, w tym spichlerzem „sołkiem” z 2. połowy XVIII wieku.

Tripto podpowiada

• Godziny (stan na październik 2026): od 1 maja do 31 października wt.–pt. 10:00–15:30, sob.–nd. 10:00–17:00; od 1 listopada do 30 kwietnia wt.–nd. 10:00–15:30. Poniedziałek nieczynne, we wtorki wstęp bezpłatny, ostatnie wejście 30 minut przed zamknięciem.
• Bilety: 20 zł normalny, 12 zł ulgowy, 10 zł wycieczkowy, 40 zł rodzinny; przewodnik 50 zł. Bilet łączony do wszystkich oddziałów muzeum kosztuje 30 zł i jest ważny 2 dni.
• Dojazd: Russów 49, gmina Żelazków. Z dworca PKS w Kaliszu autobus jedzie ok. 20 minut, przystanek przy drodze krajowej nr 25 jest ok. 550 m od muzeum. Przed bramą parku jest parking, a do dworku prowadzi podjazd dla wózków.
• Na dworek, park i skansen zaplanuj 1,5–2 godziny. Wcześniejsza lektura „Nocy i dni” wyraźnie wzbogaca wizytę.