Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu

29 kwietnia 1945 roku polscy księża więzieni w Dachau spodziewali się egzekucji, a zamiast niej doczekali wyzwolenia. Wierzyli, że ocalenie zawdzięczają św. Józefowi, i trzy lata później ponad 300 kapłanów przyszło w dziękczynnej pielgrzymce do jego obrazu w Kaliszu. Bazylika kolegiacka Wniebowzięcia NMP przy placu św. Józefa jest dziś narodowym sanktuarium św. Józefa – według szacunków przyjeżdża tu około 200 tysięcy pielgrzymów rocznie.

Od kolegiaty do bazyliki

Kościół ufundował w 1353 roku arcybiskup gnieźnieński Jarosław Bogoria Skotnicki, a w 1359 roku świątynia otrzymała godność kolegiaty. Do dziś przetrwało gotyckie prezbiterium ze sklepieniem gwiaździstym, zakrystia i kapitularz. W 1363 roku Kazimierz Wielki ofiarował kolegiacie pozłacany gotycki kielich.

3 sierpnia 1783 roku doszło do katastrofy: przy rozbiórce przylegającego pałacu arcybiskupów zawaliła się fasada i środkowa część kościoła. Ocalały prezbiterium, zakrystia i ołtarz z obrazem. Odbudowa zakończona w 1792 roku nadała świątyni późnobarokowy kształt – wydłużono ją o 12 m, dobudowano wysoką wieżę i kaplicę cudownego obrazu. W 1978 roku Paweł VI podniósł kolegiatę do rangi bazyliki mniejszej.

Obraz Świętej Rodziny

Około 1670 roku chłop ze wsi Szulec, Stobienia, w podzięce za uzdrowienie ufundował obraz Świętej Rodziny i umieścił go w kolegiacie. Autor jest nieznany; przypuszcza się, że był to uczeń Tommasa Dolabelli. W latach 1751–1779 kustosz kolegiaty zarejestrował niemal 500 łask uzdrowienia. W 1783 roku papież Pius VI koronował w Rzymie kopię obrazu, a koronacja oryginału odbyła się w Kaliszu 15 maja 1796 roku. Po świętokradczej kradzieży koron i sukienek w październiku 1983 roku obraz ukoronowano ponownie 29 września 1985 roku.

Co zobaczyć

• Kaplicę cudownego obrazu z wizerunkiem Świętej Rodziny.
• Gotyckie prezbiterium ze sklepieniem gwiaździstym.
• Poliptyk Mistrza z Gościszowic, gruntownie odnowiony w latach 2001–2002.
• Kaplicę Męczeństwa i Wdzięczności w podziemiach, ufundowaną w 1970 roku przez księży, byłych więźniów Dachau.
• Organy firmy Gebrüder Jehmlich z Drezna, zainaugurowane 5 lutego 1944 roku, w szafie odnowionej w 2014 roku.

Ciekawostki

W Dachau więziono prawie trzy tysiące duchownych, z czego 1773 było Polakami. Księża oddali się w opiekę św. Józefowi już w 1940 roku w Sachsenhausen, a w kwietniu 1945 roku zakończyli nowennę na kilka dni przed wyzwoleniem obozu. Pierwsza pielgrzymka byłych więźniów odbyła się w dniach 17–19 kwietnia 1948 roku. 4 czerwca 1997 roku w sanktuarium modlił się Jan Paweł II, który odprawił Mszę na placu przy bazylice.

Tripto podpowiada

Bazylika jest otwarta codziennie od 6:00 do 19:00. To czynne sanktuarium, więc zwiedzaj poza Mszami; w kaplicy cudownego obrazu od 2002 roku trwa wieczysta adoracja Najświętszego Sakramentu, dlatego zachowaj tam ciszę. Skarbiec bazyliki to osobna ekspozycja – zasady wejścia sprawdź w sekretariacie sanktuarium. Na samą bazylikę wystarczy 30–45 minut; plac św. Józefa leży w Śródmieściu Kalisza, więc łatwo połączyć wizytę ze spacerem po centrum.