Skansen w Russowie

Skansen w Russowie to sześć drewnianych budynków wsi kaliskiej, rozstawionych w 4-hektarowym parku wokół dworku Marii Dąbrowskiej. Najcenniejszy jest „sołek” – spichlerz z 2. połowy XVIII wieku, który należał do znanej pisarce rodziny Witczaków i trafił do jej opowiadania „Królewskie korale”. Ekspozycję zbudowano w latach 1988–1998 i prowadzi ją Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej.

Historia: wieś Dąbrowskiej w drewnie

Park etnograficzny powstał jako uzupełnienie muzeum literackiego w dworku. Muzeum chciało pokazać realia wsi, które Dąbrowska znała z dzieciństwa i opisywała w „Nocach i dniach” oraz w opowiadaniach „Ludzie stamtąd”. Zabytki przeniesiono z miejscowości wokół Kalisza; wyjątkiem jest „sołek”, który pochodzi z samego Russowa. Ostatni obiekt, spichlerz dworski, dotarł do parku w 1998 roku.

Co zobaczyć

Trzy budynki tworzą razem zagrodę chłopską z końca XIX wieku:

• Dom mieszkalny z Takomyśli z około 1870 roku – wąskofrontowa chałupa.
• Stodoła dwusąsiekowa z Godziesz Wielkich z 2. połowy XIX wieku.
• Obora ze Skrzatek z końca XIX wieku.

Obok stoją trzy kolejne zabytki:

• „Sołek” – spichlerz z zagrody wybranieckiej w Russowie, z 2. połowy XVIII wieku, najstarszy obiekt skansenu.
• Chata wyrobnika z Dobrzeca z początku XIX wieku, przeniesiona w 1993 roku.
• Spichlerz dworski z Kuźnicy Grabowskiej z 1800 roku, świadek gospodarki folwarcznej.

Ciekawostki

Dworek, który otaczają zabytki, nigdy nie był własnością rodziny Szumskich – ojciec pisarki był tu administratorem majątku. Po wojnie dom niszczał, a park porastały samosiewy; jego krajobrazowy charakter przywrócono dopiero od końca lat 80., równolegle z budową skansenu. Zagroda nie jest więc sztucznie zbudowaną „wsią”, tylko zestawem budynków z okolicy, które pokazują świat opisywany przez Dąbrowską.

Tripto podpowiada

• Adres: Russów 49, gmina Żelazków, ok. 20 minut autobusem z dworca PKS w Kaliszu; przystanek przy drodze krajowej nr 25 jest ok. 550 m od muzeum, a przed bramą parku znajduje się parking.
• Teren parku i skansenu jest ogólnodostępny w godzinach pracy dworku: wt.–pt. 10:00–15:30, w weekendy 10:00–17:00 (maj–październik) lub 10:00–15:30 (listopad–kwiecień); poniedziałek nieczynne (stan na październik 2026).
• Do chat można wjechać wózkiem dzięki mobilnej platformie – wizytę trzeba wcześniej zgłosić telefonicznie (62 769 12 65).
• Skansen łącz z dworkiem: na całość zaplanuj 1,5–2 godziny.