Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej

Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej to jedno z najstarszych muzeów regionalnych w Polsce i najlepsze miejsce, by poznać dzieje Kalisza i dorzecza Prosny. W gmachu przy ul. Kościuszki 12 zobaczysz m.in. denar Bolesława Chrobrego ze strzałą – najstarszą polską monetę – oraz skarb ze Słuszkowa. Po generalnym remoncie zakończonym w 2023 roku muzeum pokazuje pięć wystaw stałych.

Historia: od notatki w gazecie do muzeum okręgowego

Pierwsza wzmianka o planach utworzenia muzeum ukazała się w 1883 roku w dzienniku „Kaliszanin”. W 1900 roku w nowym ratuszu otwarto wystawę poświęconą archeologii i sztuce, a w 1906 roku zbiory sekcji starożytności dały początek Muzeum Archeologicznemu. W 1914 roku z połączenia muzeów archeologicznego i krajoznawczego powstało Muzeum Ziemi Kaliskiej – źródła podają różnie: kwiecień lub 17 maja. Placówka przetrwała zniszczenie śródmieścia przez wojska pruskie w czasie I wojny światowej, a w 1928 roku przeniesiono ją do ratusza.

II wojna światowa przyniosła niemal całkowitą utratę zbiorów. W 1941 roku Niemcy wywieźli większość zabytków, które nigdy się nie odnalazły, a muzealnym księgozbiorem zasypano kanał Babinki. Pierwszą powojenną ekspozycję otwarto w 1948 roku. Od 1953 roku muzeum mieści się w dawnej gubernialnej kasie skarbowej przy ul. Kościuszki, w 1976 roku otwarto nowe skrzydło i nadano obecną nazwę, a w 1998 roku placówkę wpisano do Państwowego Rejestru Muzeów.

Co zobaczyć

W gmachu głównym działają wystawy: historyczna, archeologiczna, etnograficzna, sztuki oraz sala poświęcona grafikowi Tadeuszowi Kulisiewiczowi. Zbiory liczą kilkadziesiąt tysięcy zabytków z Kalisza i południowo-wschodniej Wielkopolski. Szukaj zwłaszcza:

• skarbu ze Słuszkowa – najliczniejszego zbioru denarów krzyżowych na świecie, z 122 denarami Sieciecha; napis „ZETECH” na ich otoku to jeden z najstarszych zabytków języka polskiego,
• denara Bolesława Chrobrego ze strzałą,
• rzymskiego miecza z sygnaturą płatnerza na głowni.

Tripto podpowiada

Muzeum jest czynne od wtorku do piątku 10:00–18:00, w soboty i niedziele 11:00–18:00; w poniedziałki jest zamknięte, a ostatnie wejście jest na 30 minut przed zamknięciem. Bilet normalny kosztuje 20 zł, ulgowy 12 zł, rodzinny 30 zł; we wtorki wstęp jest bezpłatny. Bilet łączony do wszystkich oddziałów (normalny 30 zł) obejmuje też Rezerwat Archeologiczny na Zawodziu i Dworek Marii Dąbrowskiej w Russowie. Uwaga: od 18 września 2026 część wystawy „Historia Miasta Kalisza” jest wyłączona ze zwiedzania do odwołania. Na gmach główny zarezerwuj około 1,5–2 godzin; ceny i godziny sprawdzono w październiku 2026.