Opactwo Cystersów w Ołoboku

Ołobok, wieś w gminie Sieroszewice ok. 17 km na wschód od Ostrowa Wielkopolskiego, przez ponad sześć wieków był siedzibą klasztoru – choć miejsce bywa nazywane opactwem cystersów, żyły tu cysterki. Konwent ufundował na początku XIII wieku książę Władysław Odonic, a siostry przybyły z Trzebnicy. Do dziś zachował się pocysterski kościół św. Jana Ewangelisty z rokokowym wnętrzem, fragment klasztoru i drewniany kościół cmentarny z XVI wieku.

Historia klasztoru

Wieś, położona u zbiegu Prosny, Ołoboku i Gniłej Baryczy, jest wzmiankowana od 1207 roku. Rok później arcybiskup gnieźnieński Henryk Kietlicz konsekrował w tutejszym kościele na biskupa wrocławskiego Wawrzyńca. Klasztor dla cysterek z Trzebnicy ufundował książę wielkopolski Władysław Odonic – źródła podają lata 1211–1213 – a w 1213 roku poświęcono pierwszy, drewniany kościół. Zakonnice sprowadziły w połowie XIV wieku osadników, uczyły miejscowe dziewczęta haftu i robót ręcznych, a od XVI wieku Ołobok rozwijał się jako lokalny ośrodek włókiennictwa i plecionkarstwa ze słomy.

Rozporządzeniem króla pruskiego z 28 lipca 1796 roku odebrano klasztorowi dobra, a w 1837 roku władze pruskie zlikwidowały konwent. Zakonnice mogły jednak dożyć swoich dni na miejscu: ostatnia cysterka, Florianna Wiewiórowska, zmarła 28 lutego 1864 roku. Większość zabudowań klasztornych rozebrano w 1882 roku.

Kościół św. Jana Ewangelisty

Obecny kościół wzniesiono na przełomie XV i XVI wieku w stylu późnogotyckim, razem z murowanym klasztorem. Po pożarach z pierwszej połowy XVII wieku odbudowano go w latach 1695–1696, a w latach 1780–1788 przebudowano fasadę zachodnią i dostawiono wieżę. Z zewnątrz świątynię opinają częściowo gotyckie szkarpy, a wnętrze z bogatą dekoracją snycerską z lat 1779–1795 ma jednolicie rokokowy charakter. Z klasztoru przetrwało piętrowe skrzydło przylegające od północy do kościoła oraz skarbczyk i kapitularz.

Co jeszcze zobaczyć

• Drewniana dzwonnica z XVIII wieku – najstarszy dzwon ufundowała w 1787 roku ksieni Brygida Gorzeńska.
• Mur klasztorny z XVIII wieku po południowej stronie kościoła i XIX-wieczna organistówka o konstrukcji szachulcowej.
• Kościół cmentarny św. Jana Chrzciciela – drewniany, z modrzewia, wzmiankowany w 1521 roku, ufundowany przez cysterki; ma późnorenesansowy ołtarz główny z ok. 1600 roku i kruchtę z 1835 roku. W 2019 roku przeszedł gruntowną renowację za ok. 1,67 mln zł.
• Figury barokowego św. Wawrzyńca i św. Jana Nepomucena przed kościołem.

Tripto podpowiada

• Zwiedzanie: oba kościoły są czynne; drewniany kościół cmentarny otwiera się głównie na uroczystości odpustowe ku czci św. Jana Chrzciciela, więc wnętrze najlepiej obejrzeć po wcześniejszym kontakcie z parafią.
• Szlak: Ołobok leży na Szlaku Cysterskim – warto połączyć wizytę z innymi klasztorami Wielkopolski.
• Czas: obejście obu kościołów i zespołu klasztornego zajmie ok. godziny.