Kościół św. Stanisława i św. Anny w Knychówku

W małej wsi Knychówek, w gminie Korczew niedaleko Bugu, stoi murowany kościół, którego fundatorką była ciotka króla Jana III Sobieskiego. Budowano go aż 37 lat, w stylu przejściowym między gotykiem a renesansem, a jego późniejszą opiekunką była Joanna Kuczyńska – adresatka listów i wiersza Cypriana Norwida. To dobry cel krótkiej wycieczki po południowym Podlasiu.

Historia: od drewnianego kościoła Korczewskich do fundacji Sobieskiej

Pierwszy, drewniany kościół ufundował tu około 1460 roku Stanisław Korczewski, starosta kamieniecki, przypuszczalnie razem z matką Kordulą. Konsekrowano go 26 kwietnia 1494 roku. Rok wcześniej wielki książę litewski Aleksander Jagiellończyk rozstrzygnął na korzyść Korczewskiego spór z plebanem drohickim o dziesięciny.

29 października 1631 roku Krzysztof Wiesiołowski, późniejszy marszałek wielki litewski, i jego żona Aleksandra Marianna Sobieska, ciotka przyszłego króla, ufundowali kościół murowany. Według diecezji drohiczyńskiej Wiesiołowski miał na koncie jeszcze dziesięć fundacji świątyń na Podlasiu i Litwie. Budowa trwała od 1631 do 1668 roku, a świątynię wzniesiono według projektu podobnego do starego kościoła farnego w Białymstoku. Konsekrował ją dopiero w 1733 roku biskup Józef Olszański, sufragan chełmski.

Na co zwrócić uwagę

• Ołtarz główny z 1727 roku – Wiktoryn Kuczyński, kasztelan podlaski zwany „królem Podlasia”, zamówił go u drohiczyńskiego snycerza Łukasza Piotra Grzegółkowskiego.
• Absyda prezbiterium z wizerunkiem Matki Bożej i datami 966 i 1966 – pamiątka obchodów Tysiąclecia Chrztu Polski.
• Dawny „szpital” z lat 1792–1798 obok kościoła, ufundowany przez Feliksa Kuczyńskiego, ostatniego cześnika podlaskiego – dziś mieszkają w nim wikariusz i organista.
• Dzwonnica i trójboczna kapliczka z figurami Jezusa u słupa, Matki Boskiej i św. Jana Nepomucena.

Ciekawostki

Wielką dobrodziejką kościoła była Joanna z Wulfersów Kuczyńska (1812–1888) z pobliskiego Korczewa. Cyprian Norwid pisał do niej liczne listy i zadedykował jej wiersz „Do Pani na Korczewie”. W czasie powstania styczniowego w Knychówku odprawiał nabożeństwa ks. gen. Stanisław Brzóska, ukrywający się w dobrach korczewskich.

Tripto podpowiada

Kościół jest czynną świątynią parafialną (adres parafii: Knychówek 6), więc wnętrze najłatwiej zobaczyć przed Mszą lub po niej. Na obejrzenie kościoła i otoczenia zaplanuj 20–30 minut. Wizytę połącz z sąsiednim Korczewem: barokowy pałac zbudowano tam od 1734 roku według projektu architekta Boniego, pracującego wówczas dla Radziwiłłów, a w parku stoją neogotyckie budowle Franciszka Jaszczołda, w tym pałacyk „Syberia”. Sam Korczew leży w Nadbużańskim Parku Krajobrazowym.