Kościół Św. Andrzeja Apostoła w Ujeździe Śląskim

Kościół św. Andrzeja Apostoła w Ujeździe (powiat strzelecki) wygląda na neogotycką świątynię z XIX wieku, ale w dolnych partiach wież i ścianach nawy kryje mury romańskiego kościoła z XIII wieku. Wnętrze należy do baroku i klasycyzmu: ołtarz Bernarda Kutzera, rokokowe ołtarze boczne i organy Johanna Haasa z 1849 roku, a tuż obok stoją ruiny zamku biskupów wrocławskich.

Historia: od romańskiej warowni do neogotyckich wież

Świątynia powstała po lokacji miasta w połowie XIII wieku jako romański, obronny kościół z cegły i kamienia z dwiema wieżami. Do dziś przetrwały z niego dolne części obu wież z kruchtą oraz ściany nawy do wysokości transeptu, co potwierdziły badania zlecone przez Stowarzyszenie Miłośników Ujazdu. W XIV wieku nawę wydłużono na wschód, a w XV wieku dobudowano kaplicę południową. W 1609 roku miasto przejął Mikołaj Kochcicki, który w 1613 roku przebudował kościół w stylu barokowym i spoczął w jego podziemiach. W 1863 roku drewniane nadbudówki wież zastąpiono ceglanymi, neogotyckimi, ze spiczastymi hełmami, a w 1933 roku nawę przedłużono o jedno przęsło.

Co zobaczyć w środku

• Ołtarz główny z lat 1826–1833, dzieło rzeźbiarza Bernarda Kutzera i malarza Karla Steckela: wolnostojący, owalny, z sześcioma kolumnami, figurą św. Andrzeja oraz świętych Piotra i Pawła.
• Kutzer wykonał też ambonę i nadbudowę marmurowej chrzcielnicy z grupą Chrztu w Jordanie, obie z 1826 roku.
• Dwa rokokowe ołtarze boczne z 1759 roku: maryjny z obrazem z przełomu XVI i XVII wieku, ufundowanym przez Kochcickich, oraz ołtarz Męki Pańskiej z Chrystusem Frasobliwym.
• Organy Johanna Haasa z Baborowa z 1849 roku, z w pełni mechaniczną trakturą, oraz dwie brązowe tablice herbowe Kochcickich w prezbiterium.

Ciekawostki

Żona fundatora, Anna Maria von Maltitz, zapisała w testamencie, by rodzinną figurkę św. Anny Samotrzeciej przenieść w procesji na Górę Chełmską. Od tego czasu wzgórze nosi nazwę Góry Świętej Anny, a figurka do dziś stoi w tamtejszej bazylice. Gotycki kościół narysował w 1536 roku rysownik księcia Ottheinricha von Wittelsbach, który nocował w Ujeździe w drodze do Krakowa. Przed kościołem stoi rokokowa rzeźba św. Józefa z Dzieciątkiem z 1744 roku, dzieło Johanna Melchiora Oesterreicha. Dwa używane dzwony, odlane w 1955 i 1963 roku, przywieziono z nieczynnego kościoła w Wuppertalu.

Tripto podpowiada

• To czynny kościół parafialny. Msze w niedziele odprawiane są o 8:00, 9:30 (z możliwością mszy po niemiecku), 11:00 i 18:00, w dni powszednie codziennie o 18:00, więc wnętrze najłatwiej zobaczyć tuż przed lub po nabożeństwie.
• Na kościół z otoczeniem przeznacz około pół godziny, a drugie tyle na ruiny renesansowego zamku biskupów wrocławskich z 1580 roku, stojące tuż obok.
• Renesansowy obraz Matki Bożej ze świętymi Barbarą i Dorotą, który niegdyś zdobił kościół, znajduje się dziś w Muzeum Diecezjalnym w Opolu.