Jezioro Pławniowice

Jezioro Pławniowice nie powstało z woli inżynierów rekreacji, tylko dlatego, że kopalni piasku zaczęła się wdzierać woda. Wyrobisko, z którego wydobywano piasek podsadzkowy dla śląskich kopalń węgla, zalano w latach 70., a dziś to jeden z ulubionych akwenów mieszkańców Gliwic i Pyskowic: około 250 ha wody, strzeżone kąpielisko w Niewieszy, żagle, a poza sezonem cisza i ptaki wędrowne.

Historia: piaskownia, która nie chciała być sucha

Eksploatacja piasku postępowała od strony Pławniowic w kierunku Niewieszy i napotykała liczne wody gruntowe, źródła i wypływy błota. Początkowo winą obarczano ujście Potoku Toszeckiego, dlatego w połowie lat 60. przesunięto jego koryto. Problem nie zniknął, więc zdecydowano się zalać wyrobisko i wykorzystać je jako zbiornik wyrównawczy dla pobliskiego Kanału Gliwickiego. Część źródeł podaje rok 1970 jako początek zbiornika, lokalny serwis Niewieszy pisze, że budowa zaczęła się przed 1970 rokiem, a jezioro zalano w 1974 roku.

Z czasem zbiornik stracił funkcję przemysłową i stał się terenem wypoczynku. Według lokalnych źródeł ma około 3 km długości i 1,2 km szerokości, a największą głębokość około 16 m. Dzieli się na zbiornik duży i mały, a zasila go Potok Toszecki. Kilkanaście lat temu, przy udziale naukowców z Politechniki Śląskiej, jezioro oczyszczono i dziś jesienią zatrzymują się tu duże stada ptaków wędrownych.

Plaża i kąpielisko

Najlepiej zagospodarowany jest brzeg w Niewieszy: szeroka, dobrze utrzymana plaża z łagodnym zejściem do wody, duże parkingi i punkty gastronomiczne. Działa tu wyznaczone kąpielisko „Słoneczna Plaża" – według Wód Polskich w sezonie 2026 było czynne od 13 czerwca do 30 sierpnia. Termin zmienia się co roku, a jakość wody publikuje serwis kąpieliskowy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Brzeg w Pławniowicach ma mniejszy parking i trudniejsze zejście do wody, ale bogatszą ofertę gastronomiczną. W wietrzne dni na jeziorze pojawiają się żeglarze.

W okolicy

• Pałac w Pławniowicach – rezydencja rodu Ballestremów zbudowana w latach 1882–1885 w stylu neomanieryzmu niderlandzkiego, z parkiem o powierzchni 2,4 ha. Dziś to ośrodek edukacyjno-formacyjny diecezji gliwickiej, a dawna kaplica pałacowa pełni funkcję kościoła parafialnego.
• Ślady średniowiecznej warowni – w Pławniowicach w latach 60. XX wieku odkryto mury nieznanej twierdzy, prawdopodobnie tej, którą w 1393 roku obsadziła polska załoga Piotra Szafrańca.
• Kanał Gliwicki przepływający w pobliżu jeziora.

Tripto podpowiada

Do jeziora prowadzą dwa dojazdy: od strony Niewieszy (skręt w ul. Słoneczną przy wyjeździe z Niewieszy od strony autostrady) i od strony Pławniowic, gdzie najlepiej kierować się drogowskazami do restauracji Panorama. Od ul. Wędkarskiej i Rzecznej w Niewieszy dojazdu nad wodę nie ma. W upalne wakacyjne weekendy trzeba liczyć się z parkowaniem kilkaset metrów od plaży, więc przyjedź rano. Poza sezonem kąpieliska nie ma ratowników – to wtedy dobry cel spaceru i obserwacji ptaków.