Kościół filialny pw. św. Wawrzyńca w Zacharzowicach

Drewniany kościół św. Wawrzyńca w Zacharzowicach ma ledwie około 15 m długości i 6 m szerokości, a jego konstrukcja niemal w całości pochodzi z XVI wieku. Badania dendrochronologiczne z 2008 roku pozwoliły ustalić, że więźbę nad nawą założono i zakończono budowę pod koniec 1570 roku. Co ciekawe, wznieśli go ewangelicy – a mimo to wygląda dokładnie jak typowy katolicki kościół wiejski tamtych czasów.

Historia: luteranie, katolicy i wieża z około 1675 roku

Wieś po raz pierwszy wspomniano w 1305 roku, a parafię i kościół – w 1447 roku. Obecna świątynia stanęła na miejscu starszej w latach 60. XVI wieku, gdy właściciele Zacharzowic, Myszkowscy, oddali kościół w zarząd protestantom. W 1629 roku wrócił do katolików i wkrótce połączono go z parafią w Sierotach – od tego czasu jest kościołem filialnym. Około 1675 roku dobudowano lub podwyższono wieżę. W kolejnych stuleciach kościoła nie przebudowywano, tylko wielokrotnie remontowano, głównie dachy i gont; ostatni duży remont wieży i kościoła przeprowadzono w latach 2011–2012.

Architektura: soboty zawieszone na ścianach

To budowla orientowana, w konstrukcji zrębowej – ściany tworzą poziome wieńce z bali łączonych na narożach. Nawa i prezbiterium powstały z drewna jodłowego i świerkowego na dębowej podwalinie, a dwie dolne kondygnacje wieży słupowej – z dębu. Do kwadratowej nawy przylega węższe, trójbocznie zamknięte prezbiterium z zakrystią od północy, a od zachodu wieża z dachem namiotowym. Wokół nawy i prezbiterium biegną gontowe soboty, które w Zacharzowicach nie są podparte słupami, tylko zawieszone na ścianach. Do środka wchodzi się nietypowo – wyłącznie od zachodu, przez kruchtę w wieży.

Co zobaczyć w środku

• Ambona z 1687 roku z XVII-wiecznym obrazem Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej na zaplecku.
• Neobarokowy ołtarz główny z 1897 roku z obrazem św. Wawrzyńca.
• Lewy ołtarz boczny sprzed 1720 roku, przeniesiony z klasztoru w Jemielnicy, z obrazami śś. Szymona i Judy Tadeusza oraz św. Krzysztofa.
• Prawy ołtarz boczny z 1720 roku z kopią późnogotyckiego tryptyku św. Anny Samotrzeć – oryginał skradziono w 1997 roku.
• Odrzwia z prezbiterium do zakrystii z końca XVI wieku.
• Polichromię stropu z około 1960 roku – pierwotne malowidła z około 1580 roku zamalowano już w XVIII wieku.

Tripto podpowiada

Kościół stoi na czynnym cmentarzu przy ul. Wiejskiej w Zacharzowicach (gmina Wielowieś), na północ od Pyskowic. Przy wejściu zwróć uwagę na krzyż „Boża Męka” z 1899 roku. Jako świątynia filialna parafii w Sierotach nie ma stałych godzin zwiedzania – wnętrze najłatwiej zobaczyć przy okazji mszy, a bryłę obejrzysz z cmentarza o każdej porze. Na wizytę wystarczy 20–30 minut. Kościół leży na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego, więc łatwo połączyć go z drewnianym kościołem Wszystkich Świętych w Sierotach i zamkiem w Toszku. Zachowaj powagę miejsca – wokół są groby.