Jezioro Dzierżno Duże

Dzierżno Duże nie jest naturalnym jeziorem, tylko zalanym wyrobiskiem piasku: w 1964 roku do dwóch kopalnianych dołów o głębokości do 20 m wpuszczono wody Kłodnicy. Tak powstał jeden z największych zbiorników Górnego Śląska, o długości ok. 5,8 km i powierzchni ponad 6 km², leżący między Gliwicami, Pyskowicami a Rzeczycami w gminie Rudziniec. To miejsce ciekawe raczej dla obserwatorów ptaków i miłośników krajobrazu poprzemysłowego niż dla plażowiczów.

Historia: od piaskowni do zbiornika

Piasek wydobywany w dolinie Kłodnicy służył jako podsadzka w śląskich kopalniach, czyli materiał do wypełniania pustek po wydobytym węglu. Po zakończeniu eksploatacji dwa wyrobiska oddzielone groblą zalano wodą, a grobla z czasem uległa rozmyciu. Zbiornik, nazywany też Jeziorem Rzeczyckim, wziął nazwę od Dzierżna, dzielnicy Pyskowic. Od południa i wschodu jego misa ma charakter naturalny, od zachodu zamyka ją zapora ziemna, a od północy wał oddzielający wodę od Kanału Gliwickiego.

Zbiornik zasila głównie silnie zanieczyszczona Kłodnica przez trzystopniową kaskadę wlotową. Dzierżno pełni rolę naturalnego osadnika, chroni dolinę przed powodzią i poprawia warunki żeglugi na Kanale Gliwickim, a poziom wody waha się nawet o 9 m.

Co zobaczyć

• Rozległą taflę o długości 5,8 km i szerokości do 1,5 km, z linią brzegową liczącą ok. 15,7 km.
• Ostoję ptactwa wodnego o randze regionalnej, szczególnie w okresie przelotów.
• Kanał Gliwicki biegnący tuż obok wału północnego, ze śluzą Dzierżno.
• Krajobraz poprzemysłowy z przemysłowymi kominami na horyzoncie.
• Piaszczyste brzegi od strony Rzeczyc, dobre na spacer.

Ciekawostki

W sierpniu 2024 roku w zbiorniku i sąsiednim odcinku Kanału Gliwickiego doszło do masowego śnięcia ryb, łączonego z zakwitem złotej algi Prymnesium parvum. Wojewoda wprowadził zakaz korzystania z wód, a do 16 sierpnia wyłowiono kilkadziesiąt ton martwych ryb, w czym pomagali wędkarze, strażacy i wolontariusze. 28 lipca 2026 roku Wody Polskie podpisały umowę na modernizację zbiornika wartą ok. 556 mln zł, z czego 443 mln zł to dofinansowanie z Funduszy Europejskich; prace obejmą m.in. dogęszczenie korpusu zapory i skarp.

Tripto podpowiada

Dzierżno Duże nie jest kąpieliskiem: jakość wody oceniano jako pozaklasową, a po 2024 roku Wody Polskie wprowadzały działania osłonowe przed migracją złotej algi z Kanału Gliwickiego. Przed przyjazdem sprawdź komunikaty Wód Polskich w Gliwicach i nie wpuszczaj psa do wody. Najlepszy dostęp do brzegu jest od strony Rzeczyc i Pyskowic, a spacer wzdłuż wału z widokiem na kanał i jezioro zajmie 1–2 godziny. Nie wchodź na urządzenia hydrotechniczne, a w czasie prac modernizacyjnych licz się z zamknięciem części wałów. Wędkowanie odbywa się na zasadach okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego, więc przed wyjazdem sprawdź aktualny regulamin łowiska.