Góry Pieprzowe w Sandomierzu

Skały, po których tu chodzisz, osadziły się na dnie morza około 500 milionów lat temu, w kambrze. Góry Pieprzowe, nazywane potocznie „Pieprzówkami”, to stromy próg nad Wisłą około 2,5 km od Starego Miasta w Sandomierzu – uznawane za najstarsze góry w Polsce. Nazwę zawdzięczają łupkom, które wietrzeją w drobne, ciemne okruchy przypominające ziarna pieprzu.

Geologia: warstwy ustawione na sztorc

Pasmo budują głównie brunatnoszare łupki – mułowce i iłowce – z rzadkimi wkładkami kwarcytów, piaskowców i zlepieńców ze środkowego kambru. Podczas dawnych ruchów górotwórczych warstwy zostały tak silnie sfałdowane, że dziś stoją pionowo, a miejscami są wręcz przewrócone. To tutaj wyznaczono wzorcowy profil (stratotyp) tzw. formacji łupków z Gór Pieprzowych. Skamieniałości są skrajnie rzadkie, ale w okolicy znajdowano trylobity i ramienionogi. Wychodnie tworzą wysoką krawędź doliny Wisły – pasmo nie przekracza 200 m n.p.m., ale wznosi się 40–60 m nad korytem rzeki i jest porozcinane głębokimi jarami oraz lessowymi parowami, które miejscowi nazywają rozdołami.

Rezerwat stepowy i dzikie róże

Od 1979 roku część pasma chroni rezerwat przyrody o powierzchni około 18 ha. Na nasłonecznionych zboczach rosną murawy i zarośla kserotermiczne, czyli roślinność ciepłych i suchych siedlisk. Do gatunków objętych ochroną należą m.in. wiśnia karłowata, ostnica włosowata, zawilec wielkokwiatowy i goryczka krzyżowa; rosną tu też palczatka kosmata i krwawnik szczecinkolistny. Osobliwością Pieprzówek są skupiska 15 gatunków dzikich róż. Rezerwat słynie także z bogatej fauny ciepłolubnych owadów, ślimaków i pająków.

Co zobaczyć

• Odsłonięcia ciemnych łupków i usypiska „pieprzowych” okruchów na stokach.
• Widok z krawędzi skarpy na Wisłę i starorzecza, a z części wzgórz także na panoramę Sandomierza.
• Kwitnące róże i murawy – zwłaszcza w sezonie kwitnienia.
• Jary i rozdoły wcinające się w krawędź doliny.

Tripto podpowiada

Przez Góry Pieprzowe prowadzi czerwony szlak z Gołoszyc do Piotrowic – to najprostszy sposób, by przejść przez rezerwat, nie schodząc ze ścieżki. Pasmo leży częściowo w granicach Sandomierza, częściowo w gminie Dwikozy, więc wycieczkę łatwo zacząć spacerem ze Starego Miasta. W rezerwacie nie zrywaj roślin i trzymaj się szlaku – stoki są strome i łatwo o poślizg na drobnych okruchach skał. Latem odsłonięte zbocza mocno się nagrzewają, zabierz wodę i nakrycie głowy. Na spacer z punktami widokowymi zaplanuj 1–2 godziny.