Góra Zborów

Według miejscowej legendy na tym wzgórzu zbierały się okoliczne czarownice, zanim odleciały na miotłach na sabat na Łysą Górę – stąd nazwa Góra Zborów. Dziś zamiast czarownic zbierają się tu wspinacze i turyści: wapienne ostańce wysokie do 30 m, labirynt ścieżek między skałami i jedyna udostępniona turystom jaskinia w północnej części Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Bezleśny wierzchołek jest jednym z najlepszych punktów widokowych w okolicy Podlesic.

Wzgórze i rezerwat

Góra Zborów (zwana też Górą Berkową) leży w gminie Kroczyce, przy drodze wojewódzkiej nr 792. Razem z sąsiednim Kołoczkiem należy do ponad 3-kilometrowego pasma Skał Kroczyckich. Wysokość wierzchołka źródła podają różnie – od około 462 do 467 m n.p.m. – i był on najwyższym punktem dawnego województwa częstochowskiego. Na szczytowej Skale ze Słupem stoi betonowy słup triangulacyjny, ustawiony podczas niemieckiej okupacji.

Rezerwat przyrody „Góra Zborów” utworzono w 1957 roku. Ma 45 ha i leży w Parku Krajobrazowym Orlich Gniazd oraz w obszarze Natura 2000 „Ostoja Kroczycka”. Procesy krasowe wyrzeźbiły tu ostańce, jaskinie, schroniska skalne i leje. Botanicy naliczyli około 210 gatunków roślin naczyniowych, ułożonych piętrowo: od lasu sosnowego u podnóża, przez buczyny, po murawy kserotermiczne i roślinność naskalną na szczytach. Na skałach gniazdują m.in. puchacz i drozd skalny.

Jaskinia Głęboka

U podnóża góry, pod Kruczymi Skałami i Dwoistą Basztą, otwiera się Jaskinia Głęboka – ma 170 m długości i 12,5 m głębokości. Zwiedza się ją z przewodnikiem, a temperatura w środku nawet latem nie przekracza 8°C. Wejście prowadzi przez dawne wyrobisko: przed wojną i po niej wydobywano tu szpat, a ślady wierceń i połamane nacieki widać do dziś. Pozostałe jaskinie rezerwatu są zamknięte ze względu na bezpieczeństwo i ochronę nietoperzy.

Ciekawostki

• Na terenie rezerwatu działał kamieniołom, w którym pracowali robotnicy przymusowi III Rzeszy. W czasie wojny okolica była miejscem potyczek oddziałów partyzanckich z niemiecką żandarmerią.
• Wspinacze nadali skałom własne nazwy: Sfinks, Wielbłąd, Biała Baszta, Krucze Skały, Młynarze czy Skała z Mysim Trawersem.
• Zaraz za wejściem do rezerwatu jest lapidarium z różnymi rodzajami wapieni Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.

Tripto podpowiada

Zacznij przy Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego Jury w Podlesicach przy drodze nr 792 – jest tam parking i kasa, w której kupisz bilet wstępu do rezerwatu i do jaskini. Wejście do rezerwatu jest po drugiej stronie szosy. Według RDOŚ w Katowicach poruszać się można tylko po wyznaczonych trasach: czerwonym Szlaku Orlich Gniazd, zielonym szlaku Rzędkowickim, szlaku czarnym i ścieżce dydaktycznej „Góra Zborów – człowiek i przyroda”. Wspinaczka jest dozwolona wyłącznie w wyznaczonych miejscach, z istniejącymi punktami asekuracyjnymi; na szczyty skał się nie wchodzi, bo odtwarzane są tam murawy. Na pętlę po rezerwacie z wejściem na wierzchołek i jaskinią zaplanuj 2–3 godziny i weź buty z dobrą podeszwą – wapień bywa śliski.