Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego Jury

Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego Jury w Podlesicach to ośrodek edukacyjny u stóp Góry Zborów – jednego z najpiękniejszych skalnych wzgórz Jury Krakowsko-Częstochowskiej. W jednym miejscu zobaczysz wystawę o geologii i przyrodzie okolicy, zejdziesz z przewodnikiem do Jaskini Głębokiej i wyruszysz na ścieżkę przyrodniczą po rezerwacie. To świetna baza na pół dnia z dziećmi albo przed wędrówką po skałkach.

Czym jest centrum w Podlesicach

Kompleks prowadzi Fundacja Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego, a nadzór merytoryczny sprawuje Towarzystwo Miłośników Ziemi Zawierciańskiej. W skład centrum wchodzą budynki edukacyjne, ścieżka przyrodnicza, udostępniona Jaskinia Głęboka oraz tereny przeznaczone do wspinaczki. Fundacja prowadzi też czynną ochronę przyrody: usuwa drzewa i krzewy z nasłonecznionych grzbietów skalnych i organizuje wypas zwierząt, m.in. w ramach programu restytucji owcy olkuskiej – dzięki temu wapienne wzgórza nie zarastają lasem.

Wystawa i edukacja

Ekspozycja zajmuje ponad 200 m². Najciekawsza jest trójwymiarowa, interaktywna makieta okolic Góry Zborów, a obok – wyniki badań entomologicznych, paleontologicznych i archeologicznych prowadzonych w regionie. Wystawa geologiczna pokazuje kamienie szlachetne, skamieniałości, meteoryty, a dla dzieci także zęby rekinów i kości dinozaurów. W sali multimedialnej odbywają się filmy, prelekcje i warsztaty dla grup; w recepcji kupisz regionalne wydawnictwa i pamiątki. Budynek jest przystosowany dla osób z niepełnosprawnościami.

Jaskinia Głęboka

Jaskinia leży w zachodniej części Góry Zborów, w Kruczych Skałach, około 1 km na zachód od Podlesic, tuż przy parkingu centrum. Ma 190 m długości i ponad 22 m deniwelacji. Pierwszy opisał ją w 1948 roku Kazimierz Kowalski. W 1942 roku Niemcy uruchomili tu kamieniołom, który przeciął środkową część jaskini; wcześniej i później górnicy wydobywali w niej kalcyt (tzw. szpat) dla hut szkła. Dziś mieszkają tu nietoperze i pająk sieciarz jaskiniowy, a w Komorze Południowej nawet latem jest najwyżej 8°C.

Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem i trwa około 40 minut (grupy do 30 osób), wraz z przejściem przez wąski labirynt korytarza Esso. Trasa jest oświetlona i łatwa, ale niedostępna dla osób na wózkach; zabierz cieplejszą kurtkę i wygodne buty.

Godziny i bilety

Stan na październik 2026, według strony operatora:

• centrum: od kwietnia do października codziennie 9:00–17:00,
• Jaskinia Głęboka: od 15 kwietnia do 31 października, codziennie 9:00–17:00, wejścia o pełnych godzinach,
• bilety do jaskini: 25 zł normalny, 20 zł ulgowy – wyłącznie w recepcji centrum, najpóźniej 10 minut przed wejściem,
• rezerwacje: tel. 730 702 056, biuro@podlesice.org.pl (grupy powyżej 10 osób obowiązkowo).

Cen wstępu na samą wystawę nie podano na stronie – zapytaj w recepcji.

Jak zaplanować wizytę

Najwygodniej zacząć od wystawy – makieta pomaga zrozumieć, skąd wzięły się skałki, które zaraz zobaczysz. Potem kup w recepcji bilet na najbliższe pełnogodzinne wejście do jaskini, a po zwiedzaniu ruszaj ścieżką przyrodniczą na grzbiet Góry Zborów. Całość zajmie 2–3 godziny. Dzieci zwykle najbardziej cieszą się z ciasnego korytarza w jaskini i ze wspinania się wzrokiem po skałach. W weekendy w sezonie wejścia do jaskini szybko się zapełniają, więc warto zarezerwować termin telefonicznie.

Góra Zborów i dojazd

Góra Zborów (467 m n.p.m.) to rezerwat przyrody i jeden z ważniejszych rejonów wspinaczkowych Jury – skały mają do 30 m wysokości. Przez rezerwat prowadzą czerwony Szlak Orlich Gniazd, zielony Szlak Rzędkowicki i ścieżka przyrodnicza zaczynająca się przy centrum. Wspinać się można tylko na zasadach rezerwatu, bez wchodzenia na wierzchołki skał.

Centrum mieści się przy ul. Jaskiniowej 41 w Podlesicach (gmina Kroczyce), około 15 km od Zawiercia; z Katowic i Krakowa dojedziesz samochodem w około godzinę–półtorej. Na miejscu jest parking.