Kościół św. Jacka i Marii Magdaleny w Kroczycach

Główny ołtarz kościoła w Kroczycach nie jest ani drewniany, ani marmurowy: to grota na wzór tej z Lourdes, ułożona z bloków miejscowego kalcytu, minerału wydobywanego niegdyś w okolicznych jurajskich skałach. Dwuwieżowa świątynia z lat 1893–1895 stoi przy głównej ulicy wsi, kilka kilometrów od Góry Zborów, a za jej murami kryje się historia parafii sięgająca średniowiecza.

Historia: od drewnianych kościołów do murowanej świątyni

Według źródeł pisanych parafia w Kroczycach istniała już w XII wieku. Zanim powstał obecny kościół, stały tu kolejno drewniane świątynie; pierwsza spłonęła. Następną ufundował w 1427 roku Piotr Firlej – jako podziękowanie za szczęśliwy powrót z bitwy pod Grunwaldem w 1410 roku. Ten drewniany kościół, doposażany przez kolejnych proboszczów i darczyńców, przetrwał aż do XIX wieku.

Pod koniec XIX stulecia był już za mały dla rosnącej parafii. Proboszcz ks. Walenty Rajmiński przebudował go w latach 1893–1895 w murowaną, znacznie przestronniejszą świątynię z dwiema wieżami od frontu i osobną dzwonnicą. Pieniądze w dużej mierze dał miejscowy dziedzic Józef Rutkiewicz. Konsekracja odbyła się dopiero 16 czerwca 1912 roku, a dokonał jej bp Augustyn Łoziński. W czasie I wojny światowej kościół został poważnie zniszczony i po wojnie wymagał gruntownej odnowy; kolejny remont przeszedł w 1963 roku.

Co zobaczyć

• Ołtarz-grota – zaprojektowany według pomysłu ks. Kajetana Szymkiewicza, wzorowany na grocie objawień w Lourdes i wykonany z miejscowego kalcytu.
• Obraz św. Marii Magdaleny w kaplicy bocznej. Według przekazu trafił do poprzedniego, drewnianego kościoła w 1616 roku prosto z Rzymu. Łaciński napis to cytat z Ewangelii św. Jana – słowa Magdaleny przy pustym grobie: „Zabrano Pana mego i nie wiem, gdzie Go położono”.
• Obrazy z XVIII wieku w nawach bocznych.
• Dwie frontowe wieże i dzwonnica, które dobrze widać z ulicy 1 Maja.
• Stare lipy przy kościele – pomniki przyrody; najstarsza ma około 500 lat, czyli pamięta jeszcze drewniany kościół Firlejów.

Ciekawostki

Kościół ma dwóch patronów i dwa odpusty: 22 lipca (św. Maria Magdalena) i 17 sierpnia (św. Jacek). Kalcyt na ołtarz nie był egzotycznym materiałem: krystaliczny kalcyt, zwany tu szpatem, wydobywano we wzgórzach wokół Podlesic do początku lat 50. XX wieku, głównie na potrzeby przemysłu szklarskiego. Od lat 50. XX wieku z parafią związane są siostry karmelitanki Dzieciątka Jezus. Parafia należy dziś do diecezji kieleckiej (dekanat lelowski), choć sama wieś leży w województwie śląskim.

Tripto podpowiada

To czynny kościół parafialny, więc wnętrze najlepiej oglądać tuż przed mszą lub po niej i nie przeszkadzać w czasie nabożeństw. Wstęp jest bezpłatny. Na kościół i lipy wystarczy 20–30 minut. Adres: ul. 1 Maja 2, Kroczyce (powiat zawierciański), przy skrzyżowaniu drogi krajowej nr 78 z wojewódzką nr 792.

Najlepiej potraktować go jako przystanek w drodze na Górę Zborów i do Jaskini Głębokiej w Podlesicach, gdzie dawniej wydobywano kalcyt. Blisko są też Skały Kroczyckie i zamki Szlaku Orlich Gniazd w Mirowie i Bobolicach.