Góra Św. Piotra w Pilicy

Zanim w XIV wieku miasto przeniesiono w dogodniejsze miejsce, Pilica leżała właśnie tutaj – na niewielkim wzgórzu nad rzeką, nazywanym dziś Górą św. Piotra i kolebką Pilicy. Przed około 800 laty istniała tu pierwsza osada miejska, zwana Starą Pilicą, i pierwszy kościół. Z ostatniej świątyni, spalonej w styczniu 1945 roku, przetrwały drewniana dzwonnica, murowana zakrystia, kościelny mur i nagrobki starego cmentarza w cieniu wiekowych drzew.

Historia wzgórza

Pilica należy do najstarszych osad tej części Jury; pierwsza wzmianka o niej pochodzi z początku XIII wieku, a według tradycji ośrodek wczesnomiejski ukształtował się już w XI wieku. Sprzyjało mu położenie przy szlaku z Krakowa do Kalisza i dalej do Wielkopolski. Na wzgórzu stanął pierwszy kościół, który do początku XV wieku był siedzibą parafii miejskiej. Drewniana świątynia przetrwała do XVI stulecia, gdy rozpadła się ze starości; wkrótce zbudowano nową, również z drewna. Pod koniec XVII wieku dostawiono do niej murowaną zakrystię, a w linii muru wzniesiono dzwonnicę. Jeszcze w dwudziestoleciu międzywojennym uroczyście obchodzono tu odpust ku czci patronów, świętych Piotra i Pawła. Kościół spłonął w styczniu 1945 roku podczas zaciętych walk niemiecko-radzieckich. Tablica na wzgórzu przywołuje tradycyjną datę 1066 i obchody 950-lecia w 2016 roku – traktuj ją jako lokalny przekaz, nie potwierdzony fakt.

Co zobaczyć

• Drewnianą dzwonnicę o konstrukcji słupowej, z latarnią na szczycie, wbudowaną w linię muru.
• Murowaną zakrystię z końca XVII wieku – jedyną murowaną część dawnego kościoła.
• XVIII-wieczne ogrodzenie w oryginalnej formie.
• Nagrobki dawnego cmentarza, który otaczał świątynię; najstarszy pochodzi z 1852 roku.
• Panoramę Jury – ze wzgórza roztaczają się dookolne widoki na rozległe fragmenty Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.

W okolicy

W samej Pilicy warto zobaczyć zespół pałacowo-parkowy z zachowanymi fortyfikacjami bastionowymi – pałac i park są prywatne i niedostępne do zwiedzania, ale bastiony można oglądać z zewnątrz. Do tego kolegiata pilicka, kościółek szpitalny św. Jerzego przy ul. Krakowskiej, zespół klasztorny reformatów w Biskupicach i ruiny kościoła w Zarzeczu. Około 3 km na południe stoją ruiny zamku Pilcza w Smoleniu, przy czerwonym Szlaku Orlich Gniazd i niebieskim Szlaku Warowni Jurajskich.

Tripto podpowiada

Wzgórze leży na wschodnim skraju Pilicy, nad doliną rzeki, i jest dostępne bezpłatnie przez cały rok. Na górę trzeba podejść pieszo – samochód zostaw w mieście. Na wizytę wystarczy około 30 minut; po deszczu przydadzą się wygodne buty. To dawny cmentarz i miejsce pamięci, więc zachowaj spokój i nie wchodź na nagrobki. Pilica leży około 20 km na wschód od Zawiercia, a wzgórze najlepiej połączyć ze spacerem po mieście i wycieczką do Smolenia.