Dom Gdański w Węgrowie

Falisty, dwukondygnacyjny szczyt zwieńczony gwiazdą widać z drugiego końca Rynku Mariackiego. Dom Gdański, barokowy zajazd z połowy XVIII wieku, pamięta czasy, gdy Węgrów żył z handlu zbożem i rywalizował z sąsiednim Liwem o kontakty z Gdańskiem – stąd jego nazwa. Dziś mieści bibliotekę miejską, Muzeum Tkaniny Podlaskiej oraz wystawy historyczne – „Dziedzictwo i tożsamość Węgrowa” i „Historia książki w Węgrowie”.

Historia: kupcy, zboże i Gdańsk

W XVI wieku Węgrów przeżywał gwałtowny rozwój dzięki handlowi zbożem, konkurując z Liwem o pierwszeństwo w kontaktach z Gdańskiem, a w XVII wieku działała w mieście faktoria kupiecka. Już wtedy w północno-wschodnim narożniku rynku stał budynek o funkcjach handlowych, wykorzystywany w wymianie międzynarodowej. Obecny gmach wzniesiono około połowy XVIII wieku w stylu barokowym. Według tradycji swoją faktorię prowadzili tu kupcy gdańscy i to od nich budynek wziął nazwę – źródła podają to jednak jako przekaz, nie potwierdzony fakt.

Co zobaczyć

Z zewnątrz najważniejszy jest szczyt od strony rynku: faliście wykrojony, dwukondygnacyjny, z gwiazdą na zwieńczeniu, oraz mansardowy dach z lukarnami. Wewnątrz działają:

• Muzeum Tkaniny Podlaskiej – wyroby dawnej węgrowskiej spółdzielni „Cepelia” (m.in. laleczki ceramiczne w strojach ludowych), wycinanka z opłatka Czesławy Rowickiej, tkaniny dwuosnowowe s. Dominiki Bujnowskiej i Małgorzaty Pepłowskiej. Stoi tu zabytkowe krosno s. Dominiki, która wprowadziła dwuosnowówkę do Węgrowa.
• Wystawa archeologiczna „Dziedzictwo i tożsamość Węgrowa” – na niej przedmioty odkryte podczas badań archeologicznych prowadzonych w mieście (wśród nich ceramika, monety, guziki, plomby carskie, kupieckie i wojskowe, kule muszkietowe, elementy ze szkła opalizowanego).
• Wystawa „Historia książki w Węgrowie” – z odtworzoną współcześnie maszyną drukarską Jana Gutenberga, na której można odbić pamiątkową grafikę.
• Makieta bitwy pod Węgrowem z 3 lutego 1863 r. – pierwsze tego typu przestrzenne ukazanie zwycięskiego dla Polaków starcia powstańczego.

Ciekawostki

Na warsztatach w muzeum Małgorzata Pepłowska uczy wycinania w opłatku, robienia kwiatów z bibuły i palm wielkanocnych. Legenda o Twardowskim żyje w Węgrowie na co dzień: w zakrystii bazyliki przy tym samym rynku pokazywane jest Lustro Twardowskiego, według legendy magiczny przedmiot, naprzeciwko Domu Gdańskiego stoi ławeczka Mistrza Jana, na której sam mag pozuje do zdjęć, a od 2015 roku miasto organizuje festiwal Kraina Mistrza Twardowskiego, który zastąpił wcześniejszy Festiwal Obrzędów Weselnych.

Tripto podpowiada

Adres: Rynek Mariacki 11. Budynek jest otwarty w godzinach pracy biblioteki: poniedziałek–środa i piątek 8:00–18:00, sobota 10:00–14:00, w czwartki i niedziele nieczynny (stan na październik 2026). W tych samych godzinach można zwiedzać wystawy, na które wstęp jest bezpłatny. Przy większej grupie zwiedzających warto przed przyjazdem zadzwonić: 25 792 24 74. Na wystawy wystarczy 30–60 minut. Węgrów nie ma połączenia kolejowego – najbliższe stacje to Łochów i Mrozy. Przy rynku stoi bazylika Wniebowzięcia NMP z freskami Michała Anioła Palloniego z lat 1707–1708, a w mieście także barokowy kościół poreformacki z kolejnymi malowidłami Palloniego i ołtarzem z krucyfiksem Andreasa Schlütera – razem z Domem Gdańskim to dobry, dwugodzinny spacer po mieście.