Bazylika w Węgrowie

W zakrystii węgrowskiej bazyliki wisi lustro, które według legendy należało do mistrza Twardowskiego, polskiego Fausta, a w 1969 roku przed tutejszym ołtarzem ślub brał Lech Wałęsa. Same te historie wystarczyłyby na przystanek w drodze na Podlasie, ale głównym powodem wizyty są barokowe freski Michała Anioła Palloniego z lat 1707–1708. Kościół stoi przy wschodniej pierzei rynku i od 1997 roku nosi tytuł bazyliki mniejszej.

Historia: od kalwinów do bartolomitów

Pierwszy kościół parafialny ufundował w Węgrowie w 1414 roku Piotr Pilik. Obecna świątynia powstała prawdopodobnie w pierwszej połowie XVI wieku z fundacji rodu Kiszków, ale szybko zmieniła wyznanie. W 1558 roku Anna z Radziwiłłów Kiszczyna przekazała ją kalwinom, w 1565 roku przejęli ją bracia polscy (arianie), a w 1592 roku znów ewangelicy reformowani. Katolikom zwrócono kościół dopiero w 1630 roku, a przy świątyni działał w XVI wieku cmentarz braci polskich.

W 1703 roku, podczas wojny północnej, kościół spłonął. Odbudowano go w stylu barokowym na zlecenie Jana Dobrogosta Krasińskiego; projekt przypisuje się Tylmanowi z Gameren, a prace prowadzili Carlo Ceroni i Jan Reisner. Od 1707 roku parafią opiekowali się bartolomici, a w 1711 roku kościół konsekrowano. 9 września 1939 roku świątynia została zbombardowana i przez całą okupację pozostawała zamknięta. Od 1996 roku jest sanktuarium maryjnym, a od 4 kwietnia 1997 roku bazyliką mniejszą.

Co zobaczyć

• Freski Palloniego – florencki malarz pokrył ściany i sklepienia polichromią w duchu kontrreformacji; w prezbiterium największe wrażenie robi scena Wniebowzięcia.
• Iluzjonistyczne ołtarze namalowane przez Palloniego, które z daleka udają rzeźbione retabula.
• Dwie gotyckie wieżyczki ze strzelnicami po bokach barokowej fasady – pozostałość dawnego kościoła obronnego.
• Fasadę z trójkątnym szczytem i figurami świętych Piotra i Pawła.
• Obrazy Szymona Czechowicza, „Taniec Śmierci” oraz galerię XVIII-wiecznych portretów dobrodziejów w zakrystii.

Ciekawostki

Lustro Twardowskiego to według podania magiczny przedmiot słynnego czarnoksiężnika z polskich legend, a jego obecność w kościele od lat budzi ciekawość odwiedzających. Ciekawą historię mają też organy: zbudowała je około 1904 roku firma Schlag & Söhne ze Świdnicy dla kościoła protestanckiego w Wałbrzychu, gdzie grały do 1963 roku. Potem przewieziono je do Węgrowa i przebudowano, a ich prospekt stoi wolno, bez szafy organowej, ze stołem gry ukrytym pod piszczałkami. Na niektórych piszczałkach zachowały się daty 1898 i 1901.

Tripto podpowiada

Bazylika mieści się przy ul. Strażackiej 5, przy rynku w Węgrowie. To czynna świątynia parafialna, więc zwiedzanie trzeba dopasować do nabożeństw – aktualny porządek mszy publikuje parafia na swojej stronie. Jeśli chcesz zobaczyć zakrystię z lustrem i portretami albo zwiedzać z przewodnikiem, skontaktuj się wcześniej z kancelarią parafialną. Na samo wnętrze zarezerwuj 30–45 minut i zabierz lornetkę albo aparat z zoomem: najlepsze detale fresków są wysoko na sklepieniu.