Cerkwie w Bieszczadach

Najważniejsze cerkwie

Bieszczady są jednym z najciekawszych regionów w Polsce dla osób, które chcą poznawać drewnianą architekturę cerkiewną i historię pogranicza. Zachowały się tu świątynie związane z dawnymi wsiami łemkowskimi i bojkowskimi. Cerkiew w Smolniku nad Sanem i zespół cerkiewny w Turzańsku należą do wpisu UNESCO „Drewniane cerkwie regionu Karpat w Polsce i na Ukrainie” z 2013 roku.

Łemkowskie i bojkowskie dziedzictwo

W dolinie Osławy warto połączyć Turzańsk z cerkwią św. Michała Archanioła, Komańczę, Szczawne i Rzepedź. Mają różne dzieje i obecny status, dlatego przed wejściem sprawdź, czy świątynia jest prawosławna, greckokatolicka, rzymskokatolicka lub filialna. W części bojkowskiej zobacz Smolnik, Chmiel i Równię. Smolnik wyróżnia się położeniem na wzgórzu, a Równia XVIII-wieczną metryką.

Historia zapisana w drewnie

Świątynie są pozostałością wielokulturowych miejscowości, w których obok siebie funkcjonowały różne wspólnoty. Po II wojnie światowej wysiedlenia i akcja „Wisła” przerwały ciągłość wielu wsi, a cerkwie zmieniały właścicieli i funkcje. Wnętrza mogą zachowywać ikonostasy, polichromie i ikony, ale dostęp do nich nie jest jednolity.

Trasa i zwiedzanie

Najwygodniej zaplanować całodzienną pętlę: Zagórz — Szczawne — Turzańsk — Rzepedź — Komańcza. Do Smolnika prowadzi droga 896 w dolinie Sanu; Chmiel i Równia wymagają dalszego przejazdu. Bryły można zwykle oglądać z zewnątrz, natomiast wnętrza bywają dostępne tylko podczas nabożeństw albo po uzgodnieniu z parafią. Godziny sprawdzaj dla każdej cerkwi osobno.