Bieszczadzka Kolejka Leśna

W 1994 roku ta kolejka zjechała ostatni raz z drewnem i wydawało się, że zostanie rozebrana na złom. Dziś przewozi ponad 160 tysięcy pasażerów rocznie i należy do najpopularniejszych kolei wąskotorowych w Polsce. Bieszczadzka Kolejka Leśna jedzie torem o rozstawie 750 mm, najwyżej położoną linią wąskotorową w kraju, przez lasy, w których poza torami trudno o ślad cywilizacji.

Historia: od drewna do turystów

Budowę linii z Nowego Łupkowa do Cisnej rozpoczęto w 1890 roku, gdy Galicja należała do Austro-Węgier. Inicjatorami byli wiedeńscy i budapeszteńscy kupcy drzewni, a trasę zaprojektował polski inżynier Albin Zazula. Około 300 robotników pracowało niemal wyłącznie ręcznie, a do budowy kamiennych mostów i murów oporowych sprowadzono włoskich kamieniarzy z Trydentu. Pierwszy odcinek o długości 25 km otwarto 21 stycznia 1898 roku, a w Majdanie koło Cisnej powstała stacja z parowozownią. Po wojnach kolej przejęły Lasy Państwowe i w latach 50.–60. rozbudowały sieć do 73 km. Od 1963 roku woziła też pasażerów i była wtedy jedyną koleją publiczną w Polsce poza PKP.

Upadek i odrodzenie

Transport samochodowy i kryzys przemian lat 90. dobiły kolej: 1 grudnia 1994 wyłączono ją z ruchu, a część taboru poszła na złom. Ocalił ją wpis do rejestru zabytków z 1992 roku. W 1996 roku powstała Fundacja Bieszczadzkiej Kolejki Leśnej, a 4 lipca 1997 pociągi znów ruszyły z Majdanu, tym razem z turystami. Od 2012 roku kolejka jeździ także w wybrane dni ferii zimowych, co wymaga odśnieżania toru. Rekordowy był 2021 rok, z wynikiem 168 tysięcy przewiezionych osób.

Trasy i tabor

Bazą jest stacja Majdan z zabytkowym drewnianym budynkiem i parowozownią. Obecnie kursy prowadzą na zachód:

• Majdan – Balnica (9 km) – przejazd tam i z powrotem trwa około 2 godzin, w tym około 30 minut postoju w Balnicy,
• Majdan – Przysłup (11 km) – trasa obecnie nieczynna; po osunięciu toru w 2020 roku ruch za Dołżycą zawieszono.

Składy prowadzą rumuńskie spalinówki Lyd2, a na wybrane kursy wyjeżdżają parowozy, m.in. Kp4-3772 z 1957 roku. Latem w składach są wagony otwarte po bokach, przerobione z dawnych wagonów towarowych. Z powodu górskiego profilu trasy w każdym pociągu jedzie kilku hamulcowych.

Ciekawostki

• Prawie dwukilometrowy odcinek między Balnicą a Solinką do 1938 roku leżał po stronie słowackiej, a pociągi jeździły tamtędy tranzytem pod eskortą Straży Granicznej.
• Pierwotnie tor miał rozstaw 760 mm; na 750 mm przekuli go Niemcy w czasie II wojny światowej.
• W 1982 roku kolejka była bohaterką odcinka serialu BBC Great Little Railways.

Tripto podpowiada

Bilety online kupisz najpóźniej do północy dnia poprzedzającego przejazd i nie musisz ich drukować, bo konduktor sprawdza nazwisko. Pula internetowa nie wyczerpuje wszystkich miejsc: resztę sprzedaje kasa w Majdanie w dniu kursu, latem od 8:30. Ulgowe bilety przysługują tylko dzieciom i młodzieży do 15 lat. Pies (zabezpieczony) i wózek kosztują po 10 zł, płatne na miejscu przed odjazdem. W lipcu i sierpniu przyjedź wcześniej, a na całą wizytę ze spacerem po stacji zarezerwuj 2,5–3 godziny. Rozkład zmienia się w zależności od miesiąca, a poniedziałki są zwykle dniem technicznym.