Sine Wiry

Wetlinka przeciska się tu przez skośnie ułożone warstwy skalne, tworząc progi, kaskady i głębokie, sinozielone wiry, od których wziął nazwę rezerwat. Sine Wiry w Bieszczadach Zachodnich to ok. 445 ha dzikiej doliny na terenie wysiedlonych po wojnie wsi. Las zarósł tu dawne zagrody, a rzeka i osuwiska wciąż zmieniają krajobraz na oczach kolejnych pokoleń turystów.

Rezerwat i jego granice

Rezerwat krajobrazowy utworzono zarządzeniem ministra z 29 grudnia 1987 roku, a akt opublikowano w Monitorze Polskim w 1988 roku. Leży w gminach Cisna, Solina i Czarna, w granicach Ciśniańsko-Wetlińskiego Parku Krajobrazowego, na terenie nadleśnictw Cisna i Baligród. Chroni 7-kilometrowy przełomowy odcinek doliny Wetliny i Solinki wraz z fragmentami starodrzewu bukowo-jodłowego. Rośnie tu ok. 350 gatunków roślin naczyniowych, w tym tojad wschodniokarpacki oraz dwa gatunki buławnika z Polskiej Czerwonej Księgi Roślin.

Szmaragdowe jeziorko, którego prawie już nie ma

We wrześniu 1980 roku osunęło się zbocze Połomy i zatamowało rzekę. Powstało jeziorko nazywane Szmaragdowym, które w 1987 roku miało 280 m długości i 20–45 m szerokości. W 1992 roku skurczyło się do ok. 70 m, a z biegiem lat zostało zamulone. Dziś zieloną toń widać tylko przy wysokim stanie wody, a w miejscu jeziorka rozciąga się szeroka kamienista plaża.

Śladami nieistniejących wsi

Rezerwat obejmuje tereny dawnych wsi Łuh, Zawój i Polanki. Zawój, lokowany na prawie wołoskim i wzmiankowany od 1552 roku, liczył w 1943 roku 284 mieszkańców; po wysiedleniach z lat 1945–1947 przestał istnieć. Zachował się niewielki cmentarz z dwoma nagrobkami i lipą o obwodzie 6 m. Przez Jaworzec, Łuh i Zawój prowadzi otwarta w 2012 roku ścieżka historyczna „Bieszczady Odnalezione": dwujęzyczne, polsko-ukraińskie tablice wskazują granice wsi, miejsca po cerkwiach, cmentarze i studnie z odtworzonymi żurawiami, widoczne wzdłuż drogi z Polanek do Kalnicy.

Ciekawostki

• Strome zbocza i skalne progi Wetlinki zagrały w serialu „Wataha" — są tłem ucieczki Rebrowa w 6. odcinku pierwszego sezonu.
• Nad rzeką rośnie drzewo nazywane „Łosiem z Zawoja", bo jego kształt przypomina to zwierzę.
• W Jaworcu, na skraju rezerwatu, od wiosny 1976 roku działa bacówka PTTK.

Tripto podpowiada

• Wzdłuż rzeki biegnie droga z Polanek do Kalnicy, a w rezerwacie wytyczono dwie ścieżki przyrodnicze; przez Jaworzec prowadzą też szlaki na Połoninę Wetlińską. Spacer doliną z zejściem na skalne brzegi to zwykle kilka godzin.
• Skały przy wodzie są śliskie, a poziom rzeki po deszczach szybko rośnie, dlatego przy wysokiej wodzie nie wchodź na progi.
• To teren dzikich zwierząt: trzymaj psa na smyczy i nie zostawiaj resztek jedzenia.
• Najwięcej uroku dolina ma od późnej wiosny do jesieni, gdy buczyna zmienia kolory.