Jezioro Solińskie

Pod taflą Jeziora Solińskiego leżą całe wsie — historyczna Solina, Teleśnica Sanna, Horodek, Sokole, Chrewt i duża część Wołkowyi zniknęły pod wodą, gdy w 1968 roku zaczęto napełniać zbiornik. Dziś to największe pod względem pojemności sztuczne jezioro w Polsce (472 mln m³), wciśnięte między zalesione pasma Bieszczadów, z 166 km linii brzegowej, zatokami jak fiordy i zaporą, która od ponad pół wieku pozostaje najwyższa w kraju.

Historia: zapora, o której myślano od 1921 roku

Pierwszy projekt energetycznego wykorzystania Sanu przygotował już w 1921 roku prof. Karol Pomianowski z Politechniki Warszawskiej. Badania geologiczne doliny przeprowadzono jednak dopiero w latach 1936–1937, a wojna przerwała dalsze prace. Nową koncepcję opracowano w 1955 roku; na miejsce zapory wybrano przewężenie doliny poniżej ujścia Solinki do Sanu.

Budowa ruszyła w 1960 roku i trwała blisko dziewięć lat, a pracowało przy niej ponad 2000 osób. Pierwszą turbinę uruchomiono 9 marca 1968 roku, a 20 lipca 1968 roku zaporę oddano do eksploatacji — dwa dni przed ówczesnym świętem państwowym 22 lipca. Generalnym projektantem kompleksu był inż. Feliks Niczkie.

Zapora i jezioro w liczbach

• Zapora ma 81,8 m wysokości i 664 m długości — to najwyższa zapora w Polsce.
• Zbiornik zajmuje około 22 km², a największa głębokość, przy zaporze, sięga 60 m.
• Elektrownia wodna poniżej zapory ma moc 200 MW.
• Co roku do jeziora osuwa się około 200 tys. m³ materiału skalnego z podmywanych brzegów, który powoli zasypuje zbiornik.

Co robić nad jeziorem

Podstawą programu jest spacer po koronie zapory — z jednej strony widać taflę jeziora, z drugiej dolinę Sanu kilkadziesiąt metrów niżej. Z korony łatwo wypatrzeć duże karpie, które przypływają po jedzenie od turystów. W sezonie po jeziorze kursują statki wycieczkowe, a od 2022 roku nad zaporą działa kolej gondolowa z Plaszy na górę Jawor — trasa ma 1580 m długości i 100 m różnicy wysokości, a na zboczu Jaworu stoi wieża widokowa.

Na całym akwenie obowiązuje strefa ciszy: silników spalinowych nie wolno używać (wyjątek stanowią Policja i WOPR), więc królują żagle, wiosła i windsurfing. Jezioro nie należy jednak do łatwych — rozczłonkowana tafla i wysokie brzegi sprawiają, że wiatr bywa zmienny i nieprzewidywalny. Wędkarze łowią tu sandacze, okonie, szczupaki i sumy.

Tripto podpowiada

Kąp się wyłącznie w wyznaczonych kąpieliskach — poza nimi brzegi są trudno dostępne, a pod wodą kryją się przeszkody. Najwięcej bazy noclegowej i przystani jest w uzdrowiskowym Polańczyku na zachodnim brzegu oraz w Solinie przy zaporze. W szczycie wakacji okolice zapory są bardzo zatłoczone, więc na koronę przyjdź rano albo przyjedź po sezonie — wrzesień i październik to cisza, puste szlaki i jesienne kolory nad wodą. Na zaporę, gondolę i krótki rejs przeznacz pół dnia.