Cerkiew w Rzepedzi

W dolinie potoku Rzepedka, dopływu Osławy, stoi drewniana cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy z 1824 roku – typowa świątynia wschodniołemkowska z trzema baniastymi hełmami i wolnostojącą dzwonnicą. Przetrwała akcję „Wisła” tylko dlatego, że zamieniono ją w kaplicę pogrzebową, a dziś znów służy grekokatolikom i katolikom obrządku łacińskiego. Jest na podkarpackim Szlaku Architektury Drewnianej.

Historia: od 1526 roku do powrotu wiernych

Rzepedź lokowano jako wieś królewską w 1526 roku i z tego samego roku pochodzi wzmianka o pierwszej cerkwi. Obecną wzniesiono w 1824 roku na miejscu wcześniejszej i konsekrowano dwa lata później. W 1869 roku wnętrze uzupełniono ikonostasem, a w 1896 roku świątynię przebudowano.

Po akcji „Wisła” ukraińskich mieszkańców wysiedlono, a wojsko splądrowało wnętrze i zabrało wszystkie dzwony. Cerkiew przejęła łacińska parafia w Komańczy i urządziła w niej kaplicę pogrzebową, dzięki czemu budynek uniknął ruiny. W latach 1970–1973 wyremontowali ją sami grekokatolicy, którzy zostali lub wrócili w okolicę, mimo szykan ze strony SB. W 1976 roku biskup przemyski zgodził się na otwieranie cerkwi w największe święta, a od 1987 roku jest otwarta na stałe.

Co zobaczyć

• Bryłę cerkwi – trójdzielną, o konstrukcji zrębowej, na podmurówce z kamienia łamanego, z zakrystią od strony prezbiterium.
• Polichromię z 1896 roku autorstwa Josypa Bukowczyka – jej konserwację dofinansowano z publicznego programu ochrony zabytków.
• Czterorzędowy ikonostas – część ikon została skradziona – oraz trzy ołtarze boczne i oryginalną dekorację malarską chóru.
• Dwukondygnacyjną dzwonnicę z 1824 roku, wolnostojącą obok cerkwi.
• Cmentarz cerkiewny ze starymi nagrobkami.

Ciekawostki

Na przycerkiewnym cmentarzu spoczywa Stanisław Niezabitowski, oficer wojsk polskich, który po upadku powstania listopadowego kupił Rzepedź i osiadł tu do końca życia; zmarł w 1876 roku, a jego nagrobek zachował się do dziś. Po wojnie w Rzepedzi powstały Bieszczadzkie Zakłady Przemysłu Drzewnego, a dla nich przedłużono kolejkę wąskotorową.

Tripto podpowiada

Cerkiew należy do greckokatolickiej parafii św. Mikołaja w Rzepedzi; Liturgia odbywa się w niedziele i święta o 9:45. Poza nabożeństwami świątynia bywa zamknięta, więc wnętrze najlepiej zobaczyć przy okazji Liturgii albo po wcześniejszym kontakcie z parafią. Z zewnątrz cerkiew i dzwonnicę obejrzysz w kwadrans. Wizytę łatwo połączyć z cerkwiami w Turzańsku i Komańczy.